Genleşme Tankı Nedir ve Nasıl Çalışır?

Genleşme tankı, sıvıların sıcaklık değişimleriyle birlikte hacimlerinin genişlemesi ve daralmasını dengeleyen bir cihazdır. Bu tanklar, ısıtma ve soğutma sistemleri, hidrolik devreler ve su tesisatları gibi alanlarda kullanılır. Sıvılar ısındıkça genleşir ve soğudukça daralır; bu doğal bir fiziksel olaydır. Genleşme tankları, bu durumun boru hatlarına ve diğer sistem bileşenlerine zarar verebilecek basınç artışlarına yol açmasını önlemek için tasarlanmıştır.

Genleşme Tanklarının İki Ana Türü

  1. Açık Genleşme Tankı: Atmosfere açık olan ve basınç dengesini atmosferik basınçla sağlayan sistemler.
  2. Kapalı Genleşme Tankı: Hava yastığı veya diyafram ile donatılmış, genleşen sıvıyı bu bölmede saklayan sistemler.

Genleşme Tanklarının Temel İşlevleri

  • Basınç Dengesi: Sıvı genleştiğinde fazla hacmi alarak sistemin basıncını dengeler.
  • Hasar Önleme: Sistemin aşırı basınçtan dolayı hasar görmesini önler.
  • Enerji Verimliliği ve Konfor Artışı: Basıncın dengelenmesiyle enerji verimliliğini artırır ve kullanımda konfor sağlar.

Genleşme Tankı Periyodik Kontrolleri

Genleşme tanklarının periyodik kontrolleri, İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince zorunludur. Bu kontroller:

  • Periyodik Kontrol Süresi: Eğer standart veya azami bir süre belirtilmemişse, imalatçının önerdiği periyotla veya en fazla 1 yılda bir yapılır.
  • Kontrol Sıklığı: İmalatçının belirlediği aralık ve kriterlere göre veya işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı, atmosferik koşullar gibi faktörlere bağlı olarak yapılır. Genel kural olarak, kontroller 12 ayda bir gerçekleştirilmelidir.
  • Kontrolü Yapanlar: TÜRKAK tarafından akredite edilmiş A Tipi Muayene Kuruluşları, yetkili mühendisler veya teknik personel tarafından yapılır.

Periyodik Kontrolün Önemi ve Cezai Yaptırımlar

Periyodik kontrol yaptırmamak, işletmede maddi ve manevi kayıplara yol açabilir. İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde, kontrollerin yapılmaması durumunda 18.452 TL ile 55.356 TL arasında değişen idari para cezaları uygulanabilir.

Genleşme Tanklarının Bakımı

Periyodik bakımlar, imalatçının belirlediği şekilde ve yetkilendirilmiş servisler veya işyeri tarafından görevlendirilmiş kişilerce yapılır. Bakım ve kontrol işlemleri, ekipmanın güvenli ve verimli çalışmasını sağlar.

Genleşme tankları, modern tesisat ve ısıtma sistemlerinin önemli bir parçasıdır. Düzenli bakım ve kontrol, bu sistemlerin güvenli ve verimli çalışmasını sağlar. İşletmelerin bu kontrolleri zamanında ve uygun şekilde yaptırması, hem yasal zorunluluk hem de işletmenin güvenliği açısından önemlidir.