İş Makinesi Nedir?

İş makinesi, inşaat, madencilik, yol yapımı, tarım ve benzeri alanlarda ağır ve büyük ölçekli işleri yapmak için tasarlanmış, genellikle motorlu ve büyük ekipmanlardır. Bu makineler, genellikle zorlu koşullarda çalışabilen ve insan gücüyle yapılamayacak işleri kolayca ve hızla yapabilen özel araçlardır.

Periyodik Kontrolü Yapılan İş Makineleri Nelerdir?

  • Çekici Dozer
  • Yükleyici
  • Kazıcı Yükleyici
  • Hidrolik Kazıcı
  • Damperli Kamyon
  • Skreyper
  • Greyder
  • Boru Döşeyici
  • Trençer
  • Toprak ve Çöp sıkıştırıcı
  • Halatlı Kazıcı
  • Yol düzeltme makinaları
  • Zemin stabilize makinaları
  • Zemin sıkıştırma makinaları
  • Asfaltlama makinaları
  • Beton ve harç için taşıma püskürtme, yerleştirme makineleri
  • Beton pompa makineleri

İş Makinesi Periyodik Kontrol Yönetmeliği

İş makinesi periyodik muayene ve kontrolleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince oluşturulan 25.04.2013 tarih ve 28628 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” kapsamında yapılmaktadır.

İş Makinelerinin Periyodik Kontrol Süresi Nedir? Ne Sıklıkla Yapılır?

İş makinelerinin periyodik kontrol / muayene süresi, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde standart veya azami bir süre belirtilmemişse imalatçının öngördüğü periyotla yapılır; bu da yoksa azami süre 1 yıldır.

Periyodik kontrol sıklığı, yönetmelikte yer alan tablolarda veya standartlar ile belirlenmemişse, varsa imalatçının öngördüğü aralık ve kriterlerde yapılır. Bu hususlar imalatçı tarafından da belirlenmemiş ise ekipmanın bulunduğu işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı, yaşı, bakım faaliyetleri, sıklığı, atmosferik koşullar, kaza geçirmesi, önceki periyodik kontrol sonuçları ile kullanım süresi gibi faktörler göz önünde bulundurularak ve yapılacak risk değerlendirmesi sonuçlarına göre periyodik kontrol, test ve muayenelerin sıklığı artırılabilir.

Özetle, iş makinesi periyodik kontrolleri 12 ayda bir yapılmalıdır.

İş Makinesi Periyodik Kontrolleri Kim Tarafından Yapılır?

TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 belgeli bir A Tipi Muayene Kuruluşu olan Prosafety; iş makinelerinin periyodik kontrollerini bakanlıktan yetkili ve uzman mühendis kadrosuyla yapmaktadır.

İş makinelerinin periyodik kontrolleri, yetkili olan makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ya da makine tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır.

İş Makinesi Periyodik Kontrolünü Kimler Yapmaya Yetkilidir?

4 Nisan 2017 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazetesi’nin 30047’nci sayısında “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” gereği, Bakanlık tarafından yetkilendirilen eğitim kurumlarından eğitimlerini almış kişiler ve hizmet yeterlilik belgesi almış veya akredite olmuş periyodik kontrol yapan firmalar yetkilidir.

17 Haziran 2021 tarihinden itibaren, yalnızca kalıcı Ekipnet numarasına sahip olan personeller tarafından periyodik kontrol ve muayene işlemi yapılabilmektedir.

İş Makinesi Periyodik Kontrol Formu ve Raporu Nedir?

İş makinesi periyodik kontrol formu, yönetmelikte belirtilen ulusal ve uluslararası imalat, test ve deney standartları doğrultusunda ürünün teknik bilgilerinin de bulunduğu bir ön kayıt belgesidir.

Standardın istediği tüm fiziksel, mekanik ve görsel testler ile deneyleri de yapılarak forma işlenir. Oluşturulan iş makinesi periyodik kontrol raporu, ilgili teknik uzmanın bulguları ve teknik yöneticinin de onayıyla hazırlanmış olur.

İş Sağlığı ve Güvenliği yönünden uygun bulunmayan hususların tespit edilmesi ve bu hususlar giderilmeden iş ekipmanının kullanılmasının sakıncalı olduğu belirtilmesi halinde; bu hususlar giderilinceye kadar iş ekipmanı kullanılmaz. Söz konusu eksikliklerin giderilmesinden sonra yapılacak ikinci kontrol sonucunda; eksikliklerin giderilmesi için yapılan iş ve işlemler ile iş ekipmanının bir sonraki kontrol tarihine kadar UYGUNDUR ibaresinin de yer aldığı ikinci bir rapor düzenlenir.

İş Makinelerinin Periyodik Kontrolü/Muayenesini Yaptırmak Zorunlu mu?

İş makinelerinin kusurlu kullanılması neticesinde işletmede maddi ve manevi kayıplar oluşmaktadır. Bu yüzden; iş makinesi periyodik kontrollerinin yapılması hem güvenli çalışma koşularının gereği, hem de yasal mevzuatlar gereğince zorunludur.

6331 Sayılı İSG Kanunu çerçevesinde, İş Ekipmanlarının kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında, işletmede bulunan ekipmanlar ve iş makineleri ile ilgili olarak gerekli kontrollerin yaptırılmadığının tespit edilmesi halinde;

İş Makinesinin Periyodik Kontrolünü Yaptırmamanın Cezası Nedir?

İlgili kanunun 10. Maddesi gereğince “10/4: Risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaları yapmamak” fiili nedeniyle; iş makinesi periyodik kontrolünü yaptırmamanın cezası, çalışan sayısına göre en az 18.452 TL ve en çok 55.356 TL olarak uygulanmaktadır.

5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17’nci maddesinin yedinci fıkrasındaki “İdari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl 4.1.1961 Tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298’nci maddesi hükümlerince tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.

2024 yılı itibariyle işyerinde kullanılan ekipmanlar için gerekli kontrolleri yapmayan işverenlere, çalışan sayısı ve tehlike düzeyine bağlı olarak değişen idari para cezaları uygulanmaktadır.

1-10 çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için 18.452 TL, tehlikeli işyerleri için 23.065 TL, çok tehlikeli işyerleri için 27.678 TL ceza verilmektedir.

10-49 çalışanı olan işyerleri için ise; az tehlikeli sınıf 18.452 TL, tehlikeli sınıf 27.678 TL, çok tehlikeli sınıf 36.904 TL ceza ödemektedirler.

50 ve üzeri çalışanı olan işyerleri için cezalar; az tehlikeli sınıf için 27.678 TL, tehlikeli sınıf için 36.904 TL, çok tehlikeli sınıf için 55.356 TL‘dir.

Çalışan SayısıAz TehlikeliTehlikeliÇok Tehlikeli
1-10 çalışan18.452 TL23.065 TL27.678 TL
10-49 çalışan18.452 TL27.678 TL36.904 TL
50 ve üzeri çalışan27.678 TL36.904 TL55.356 TL

İş Makinesi Periyodik Kontrolü Yaptırma Sorumluluğu Kime Aittir?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğine göre iş makinelerinin periyodik kontrolünü yaptırma sorumluluğu İşverene aittir.

İlgili yönetmelikte “İşyerinde kullanılacak iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve bu ekipmanın çalışanlara sağlık ve güvenlik yönünden zarar vermemesi için işveren gerekli tüm tedbirleri alır” maddesi bulunmaktadır.

Ayrıca iş güvenliği uzmanları, işverenlere öneri ve tavsiyeleri vermekle yükümlüdür.

İş Makinesi Bakımı Kimler Tarafından Hangi Sıklıkla Yapılabilir?

İş makinelerinin periyodik bakımları (günlük, haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık ve benzeri), ilgili standartlarda belirlenen veya imalatçının belirlediği şekilde, imalatçı tarafından yetkilendirilmiş servislerce veya işyeri tarafından görevlendirilmiş kişilerce yapılır.

Periyodik kontrol/muayene ve periyodik bakım farklı hizmetlerdir. A tipi periyodik muayene kuruluşlarından, tarafsızlık ve bağımsızlık ilkesiyle çelişmesi sebebiyle bakım hizmeti alınamaz ve teklif edilemez. Muayene kuruluşu yalnızca iş makinesi test, muayene ve kontrollerini yapmak ve bunları raporlamakla yükümlüdür. İş ekipmanlarının, her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrollere tabi tutulmaları sağlanır.

İş Makinesi Periyodik Kontrolü Nasıl Yapılır?

Bir ,ş makinesinin güvenli ve ekonomik olarak çalışması için periyodik kontrollerinin ve korucu bakımların yapılması gereklidir. İş makinelerinin en önemli elemanları günlük gözden geçirilmeli ve normal olmayan bir durum gözlenmesi halinde, gerekli tedbirler alınmalıdır. Planlı ve koruma amaçlı yapılan kontrol, iş makinesi elemanlarında oluşabilecek tehlikeli durumların zamanında tespit edilmesini sağlamak, güvenliği tehlikeye düşürecek ve büyük ekonomik kayıplara sebep olabilecek önlemekte ve tesisin verimini arttırmaktadır. Firmamız bütün bu periyodik kontrol aşamalarını gerçekleştirdikten sonra sonuçlarını sizlere raporlayıp sunmaktadır.

İş Makinelerine Uygulanan Periyodik Kontroller Hangi Standarda Göre Hangi Periyotta Yapılır?

EKİPMAN ADIPERİYODİK KONTROL DÖNEMİ (Azami Süre) (İlgili standardın öngördüğü süreler saklı kalmak koşuluyla)PERİYODİK KONTROL KRİTERLERİ

(İlgili standartlar aşağıda belirtilmiştir.)

Çekici DozerlerStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-2+A1
YükleyicilerStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-3+A1
Kazıcı YükleyicilerStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-4+A2
Hidrolik KazıcılarStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-5+A3
Damperli KamyonlarStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-6+A1
SkreyperlerStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-7+A1
GreyderlerStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-8+A1
Boru DöşeyicilerStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-9+A1
TrençerlerStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-10+A1
Toprak ve Çöp sıkıştırıcılarStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-11+A1
Halatlı KazıcılarStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 474-12+A1
Yol düzeltme makinalarıStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 500-2+A1
Zemin stabilize makinalarıStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 500-3+A1
Zemin sıkıştırma makinalarıStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 500-4
Asfaltlama makinalarıStandartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 500-6+A1
Beton ve harç için taşıma püskürtme ve yerleştirme makineleri ( beton pompası)Standartlarda süre belirtilmemişse 1 YılTS EN 12001