Vinç nedir?

Vinç, ağır veya büyük nesneleri kaldırmak, taşımak ve yerleştirmek için tasarlanmış büyük bir mekanik cihazdır. Genellikle inşaat, imalat, yük taşımacılığı ve liman operasyonları gibi çeşitli sektörlerde kullanılır. Vinçler, iş verimliliğini artırmak, iş güvenliğini sağlamak ve manuel işçiliği azaltmak için tasarlanmıştır.

Vinçlerin bazı temel özellikleri şunlardır:

  • Yük Kaldırma Kapasitesi: Vinçler, ağırlıkları birkaç tondan yüzlerce tona kadar olan nesneleri kaldırabilir. Kaldırma kapasitesi, vinç tipine ve modeline bağlıdır.

  • Çeşitlilik: Farklı türlerde vinçler mevcuttur, bunlar arasında kule vinçler, tekerlekli vinçler, paletli vinçler, kamyon üzerine monte vinçler ve yüzer vinçler bulunur. Her vinç tipi, belirli bir kullanım amacı ve koşulu için uygun özelliklere sahiptir.

  • Hareket Kabiliyeti: Bazı vinçler sabitken (örneğin kule vinçler), bazıları hareket edebilir (mobil vinçler). Hareket kabiliyeti, projenin gereksinimlerine bağlı olarak seçilir.

  • Operasyonel Özellikler: Vinçler genellikle hidrolik, elektrikli veya dizel motorlarla çalışır. Gelişmiş modellerde uzaktan kumanda veya bilgisayar kontrollü sistemler bulunabilir.

  • Güvenlik Özellikleri: Vinçler, yüklerin güvenli bir şekilde kaldırılması ve taşınması için çeşitli güvenlik özellikleriyle donatılmıştır. Bu özellikler arasında aşırı yük sensörleri, acil durum frenleri ve hava koşullarına dayanıklı tasarımlar yer alır.

Vinçler, geniş bir kullanım alanına ve çeşitli tasarımlara sahiptir. İşte en yaygın vinç türlerinin bir listesi:

  1. Kule Vinçler: Genellikle yüksek binaların inşaatında kullanılır. Sabit bir konuma monte edilir ve yüksek kaldırma kapasitesine sahiptir.

  2. Mobil Vinçler: Tekerlekli veya paletli olabilir ve inşaat alanlarına kolayca taşınabilirler. Çok yönlü kullanım için tasarlanmıştır.

  3. Paletli Vinçler: Büyük ve ağır yükleri kaldırmak için tasarlanmış, hareket kabiliyeti olan, paletli bir platform üzerine monte edilmiş vinçlerdir.

  4. Kamyon Üzerine Monte Vinçler: Taşıma aracının üzerine monte edilmiş vinçlerdir. Hareketlilikleri ve kolay yerleştirilmeleri sayesinde popülerdir.

  5. Köprü Vinçleri: Atölye, fabrika gibi kapalı alanlarda kullanılır. İki paralel ray üzerinde hareket eden bir köprüden oluşur.

  6. Portal Vinçler: Genellikle limanlarda ve tersanelerde kullanılır. İki sütun üzerinde yatay bir köprü barındırır.

  7. Jib Vinçler: Sabit bir dikey direk ve yatay bir bomdan oluşur. Küçük ve orta ölçekli kaldırma işlerinde kullanılır.

  8. Yüzer Vinçler: Su üzerinde yüzen ve özellikle liman, köprü inşaatı veya sualtı inşaat projelerinde kullanılan vinçlerdir.

  9. Gantry Vinçler: Demiryolu hattı üzerinde veya özel raylar üzerinde hareket eden büyük, sabit veya mobil vinçlerdir.

  10. Kule Vinçler: İnşaat alanlarında yüksek yapılar için kullanılır ve genellikle yatay bir bom, dikey bir direk ve dönen bir üst kısımdan oluşur.

  11. Derrick Vinçler: Sabit bir direk ve bir dizi halat kullanarak ağır yükleri kaldıran, eski tarz vinçlerdir.

  12. Telehandler Vinçler: Teleskopik bir bom ile donatılmış, çok yönlü bir kaldırma ve yerleştirme aracıdır.

  13. Rozet Vinçler: Genellikle rüzgar türbini veya büyük endüstriyel projelerde kullanılır. Özel tasarlanmış, büyük ve ağır yükleri kaldırmak için uygun vinçlerdir.

Vinçlerin kullanımı, ağır ve hacimli malzemelerin taşınmasında ve yerleştirilmesinde hayati bir rol oynar. Ancak, bu büyük ve güçlü makinelerin kullanımı özel eğitim gerektirir ve iş güvenliği standartlarına dikkatli bir şekilde uyulmalıdır.

Vinç periyodik kontrol yönetmeliği

Vinç periyodik muayene ve kontrolleri, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereğince oluşturulan 25.04.2013 tarih ve 28628 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği” kapsamında yapılmaktadır.

Vinç periyodik kontrol süresi nedir? Ne sıklıkla yapılır?

Vinç periyodik kontrol / muayene süresi, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde standart veya azami bir süre belirtilmemişse imalatçının öngördüğü periyotla yapılır; bu da yoksa azami süre 1 yıldır.

Periyodik kontrol sıklığı, yönetmelikte yer alan tablolarda veya standartlar ile belirlenmemişse, varsa imalatçının öngördüğü aralık ve kriterlerde yapılır. Bu hususlar imalatçı tarafından da belirlenmemiş ise ekipmanın bulunduğu işyeri ortam koşulları, kullanım sıklığı, yaşı, bakım faaliyetleri, sıklığı, atmosferik koşullar, kaza geçirmesi, önceki periyodik kontrol sonuçları ile kullanım süresi gibi faktörler göz önünde bulundurularak ve yapılacak risk değerlendirmesi sonuçlarına göre periyodik kontrol, test ve muayenelerin sıklığı artırılabilir.

Özetle, vinçlerin periyodik kontrolleri 12 ayda bir yapılmalıdır.

Vinç periyodik kontrolleri kim tarafından yapılır?

TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 belgeli bir A Tipi Muayene Kuruluşu olan Prosafety; vinç periyodik kontrollerini bakanlıktan yetkili ve uzman mühendis kadrosuyla yapmaktadır.

Vinçlerin periyodik kontrolleri, yetkili olan makine mühendisleri, mekatronik mühendisleri, makine veya metal eğitimi bölümü mezunu teknik öğretmenler ya da makine tekniker veya yüksek teknikerleri tarafından yapılır.

Vinç periyodik kontrolünü kimler yapmaya yetkilidir?

4 Nisan 2017 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Resmi Gazetesi’nin 30047’nci sayısında “İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” gereği, Bakanlık tarafından yetkilendirilen eğitim kurumlarından eğitimlerini almış kişiler ve hizmet yeterlilik belgesi almış veya akredite olmuş periyodik kontrol yapan firmalar yetkilidir.

17 Haziran 2021 tarihinden itibaren, yalnızca kalıcı Ekipnet numarasına sahip olan personeller tarafından periyodik kontrol ve muayene işlemi yapılabilmektedir.

Vinç periyodik kontrol formu ve raporu nedir?

Vinç periyodik kontrol formu, yönetmelikte belirtilen ulusal ve uluslararası imalat, test ve deney standartları doğrultusunda ürünün teknik bilgilerinin de bulunduğu bir ön kayıt belgesidir.

Standardın istediği tüm fiziksel, mekanik ve görsel testler ile deneyleri de yapılarak forma işlenir. Oluşturulan vinç periyodik kontrol raporu, ilgili teknik uzmanın bulguları ve teknik yöneticinin de onayıyla hazırlanmış olur.

İş Sağlığı ve Güvenliği yönünden uygun bulunmayan hususların tespit edilmesi ve bu hususlar giderilmeden iş ekipmanının kullanılmasının sakıncalı olduğu belirtilmesi halinde; bu hususlar giderilinceye kadar iş ekipmanı kullanılmaz. Söz konusu eksikliklerin giderilmesinden sonra yapılacak ikinci kontrol sonucunda; eksikliklerin giderilmesi için yapılan iş ve işlemler ile iş ekipmanının bir sonraki kontrol tarihine kadar UYGUNDUR ibaresinin de yer aldığı ikinci bir rapor düzenlenir.

Vinç periyodik kontrolünü/muayenesini yaptırmak zorunlu mu?

Vinç ekipmanlarının kusurlu kullanılması neticesinde işletmede maddi ve manevi kayıplar oluşmaktadır. Bu yüzden; vinç periyodik kontrollerinin yapılması hem güvenli çalışma koşularının gereği, hem de yasal mevzuatlar gereğince zorunludur.

6331 Sayılı İSG Kanunu çerçevesinde, İş Ekipmanlarının kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında, işletmede bulunan ekipmanlar ve tesisatlar ile ilgili olarak gerekli kontrollerin yaptırılmadığının tespit edilmesi halinde;

Vinç periyodik kontrolünü yaptırmamanın cezası nedir?

İlgili kanunun 10. Maddesi gereğince “10/4: Risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaları yapmamak” fiili nedeniyle; vinçlerin periyodik kontrolünü yaptırmamanın cezası, çalışan sayısına göre en az 18.452 TL ve en çok 55.356 TL olarak uygulanmaktadır.

5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17’nci maddesinin yedinci fıkrasındaki “İdari para cezaları her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl 4.1.1961 Tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298’nci maddesi hükümlerince tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır.

2024 yılı itibariyle işyerinde kullanılan ekipmanlar için gerekli kontrolleri yapmayan işverenlere, çalışan sayısı ve tehlike düzeyine bağlı olarak değişen idari para cezaları uygulanmaktadır.

1-10 çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için 18.452 TL, tehlikeli işyerleri için 23.065 TL, çok tehlikeli işyerleri için 27.678 TL ceza verilmektedir.

10-49 çalışanı olan işyerleri için ise; az tehlikeli sınıf 18.452 TL, tehlikeli sınıf 27.678 TL, çok tehlikeli sınıf 36.904 TL ceza ödemektedirler.

50 ve üzeri çalışanı olan işyerleri için cezalar; az tehlikeli sınıf için 27.678 TL, tehlikeli sınıf için 36.904 TL, çok tehlikeli sınıf için 55.356 TL‘dir.

Çalışan SayısıAz TehlikeliTehlikeliÇok Tehlikeli
1-10 çalışan18.452 TL23.065 TL27.678 TL
10-49 çalışan18.452 TL27.678 TL36.904 TL
50 ve üzeri çalışan27.678 TL36.904 TL55.356 TL

Vinçlerin periyodik kontrolü yaptırma sorumluluğu kime aittir?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğine göre vinç periyodik kontrolünü yaptırma sorumluluğu İşverene aittir.

İlgili yönetmelikte “İşyerinde kullanılacak iş ekipmanının yapılacak işe uygun olması ve bu ekipmanın çalışanlara sağlık ve güvenlik yönünden zarar vermemesi için işveren gerekli tüm tedbirleri alır” maddesi bulunmaktadır.

Ayrıca iş güvenliği uzmanları, işverenlere öneri ve tavsiyeleri vermekle yükümlüdür.

Vinç bakımı kimler tarafından hangi sıklıkla yapılabilir?

Vinçlerin periyodik bakımları (günlük, haftalık, aylık, üç aylık, altı aylık ve benzeri), ilgili standartlarda belirlenen veya imalatçının belirlediği şekilde, imalatçı tarafından yetkilendirilmiş servislerce veya işyeri tarafından görevlendirilmiş kişilerce yapılır.

Periyodik kontrol/muayene ve periyodik bakım farklı hizmetlerdir. A tipi periyodik muayene kuruluşlarından, tarafsızlık ve bağımsızlık ilkesiyle çelişmesi sebebiyle bakım hizmeti alınamaz ve teklif edilemez. Muayene kuruluşu yalnızca vinç test, muayene ve kontrollerini yapmak ve bunları raporlamakla yükümlüdür. İş ekipmanlarının, her çalışmaya başlamadan önce operatörleri tarafından kontrollere tabi tutulmaları sağlanır.

Vinç periyodik kontrolü nasıl yapılır?

Firmamız tüm periyodik kontrol aşamalarını gerçekleştirdikten sonra sonuçlarını sizlere raporlayıp sunmaktadır.

Vinç periyodik kontrolü standardı nedir?

Vinç periyodik kontrolleri, yönetmelikte yer alan TS 2025 standartlarına göre gerçekleştirilmektedir.