Termal konfor ölçümü ve ısı stresi değerlendirmesi.

Sıcak ortamlarda WBGT (TS EN ISO 7243) ile ısı stresi değerlendirmesi ve orta dereceli ortamlarda PMV/PPD (TS EN ISO 7730) ile termal rahatlık tayini. TÜRKAK akreditasyonlu (AB-1063-T), İSGÜM yetkili laboratuvar.

TÜRKAK akreditasyon logosu
// Akreditasyon Kapsamı

Termal konfor ölçüm faaliyetimiz TÜRKAK tarafından AB-1063-T numarasıyla TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında akreditedir; İSGÜM Yetki No 367 ile yetkilendirilmiştir.

TÜRKAK · AB-1063-TİSGÜM · No 367
Tanım

Termal konfor ölçümü nedir?

// Tanım

Termal konfor ölçümü; çalışma ortamındaki sıcaklık, nem, hava hızı ve radyant ısı parametrelerinin akredite cihaz ve metotlarla ölçülerek; çalışanın ısı stresine veya termal rahatsızlığa maruz kalma seviyesinin değerlendirilmesidir.

Termal konfor ölçümü; 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında risk değerlendirmesinde sıcak veya soğuk ortam maruziyeti tespit edilen tüm işyerlerinde işverenin sorumluluğundadır. Prosafety; TÜRKAK akreditasyonlu deney laboratuvarı (AB-1063-T, TS EN ISO/IEC 17025) ve İSGÜM Yetki No 367 ile yetkilendirilmiş kuruluş olarak termal konfor ölçümünü iki ayrı standart kapsamında yürütür.

Aşırı sıcak ortamda çalışma; ısı çarpması, ısı tükenmesi, dehidratasyon ve performans düşüşüne neden olur. Soğuk ortamlar ise hipotermi, donma yaralanmaları ve dikkat azalmasına yol açar. Termal konfor değerlendirmesi; bu risklerin ölçülebilir parametrelerle tespitini ve gerekli kontrol önlemlerinin belirlenmesini sağlar.

Sektörde WBGT ölçümü, ısı stresi tayini, PMV PPD ölçümü, termal rahatlık ölçümü veya işyeri sıcaklık ölçümü şeklinde aratılır. Tüm yöntemler için Prosafety akredite kapsamı altında hizmet sunmaktadır.

Ölçüm Yöntemleri

WBGT ve PMV/PPD — iki ayrı standart.

Termal konfor; ortam tipine göre iki farklı standart ve indeks kullanılarak değerlendirilir.

// Yöntem 01 · Sıcak Ortam

WBGT — Isı Stresi Değerlendirmesi

Wet Bulb Globe Temperature (WBGT); sıcak çalışma ortamlarında çalışanın maruz kaldığı ısı stresini değerlendiren temel indekstir. Dökümhane, çelik üretimi, cam imalatı, fırın çevresi, açık saha yaz çalışması gibi yüksek sıcaklık ortamlarında kullanılır.

  • Kuru termometre sıcaklığı
  • Doğal yaş termometre sıcaklığı
  • Globe (küresel) termometre sıcaklığı
  • WBGT indeks hesaplaması (iç / dış ortam)
TS EN ISO 7243Akredite
// Yöntem 02 · Orta Dereceli Ortam

PMV/PPD — Termal Rahatlık Tayini

Predicted Mean Vote (PMV) ve Predicted Percentage Dissatisfied (PPD); ofis, eğitim, sağlık tesisi, perakende gibi orta dereceli termal ortamlarda çalışan memnuniyetini değerlendiren indekslerdir.

  • Hava sıcaklığı, nem ve hava hızı
  • Ortalama radyant sıcaklık
  • Çalışma metabolik yükü (met)
  • Giysi yalıtım değeri (clo)
TS EN ISO 7730Akredite
WBGT Sınır Değerleri

WBGT sınır değerleri ve dinlenme/çalışma oranları.

WBGT indeksine göre çalışma yoğunluğu ve dinlenme süreleri TS EN ISO 7243 standardında tanımlanmıştır. Metabolik aktiviteye göre sınır değerler değişir.

Metabolik YükÖrnek AktiviteWBGT Referans Değeri
Dinlenme (≤ 117 W/m²)Oturarak çalışma, ofis33 °C
Hafif (117-234 W/m²)Hafif el işleri, montaj30 °C
Orta (234-360 W/m²)Yürüme, orta kuvvet işleri28 °C
Ağır (360-468 W/m²)Tuğla taşıma, ağır kazma25 °C
Çok Ağır (> 468 W/m²)Aşırı fiziksel iş23 °C

WBGT değeri referans sınırı aşıyorsa; çalışma-dinlenme oranı, su tüketimi, klimatize alan, yansıtıcı giyim ve vardiya yeniden düzenlemesi gibi kontrol önlemleri uygulanmalıdır. Hava akliması olmayan çalışanlar için referans sınırlar daha düşüktür.

Ölçüm Yöntemi

Termal konfor ölçümü nasıl yapılır?

Akredite termal konfor ölçümü; kalibrasyonlu çok parametreli cihazlar ve standart bazlı metotla yürütülür.

Saha öncesi planlama

  • Ortam tipi tespiti: Sıcak/soğuk/orta dereceli ortam ayrımı; WBGT veya PMV/PPD metot seçimi.
  • Ölçüm noktalarının belirlenmesi: Çalışan görev alanları, ısı kaynakları, havalandırma noktaları.
  • Çalışma profili dokümantasyonu: Metabolik yük (W/m²), iş giysisi (clo).
  • Cihaz kalibrasyonu: Ölçüm öncesi kalibrasyon kontrolü, sensör fonksiyon testi.

Saha ölçümü

  • Kuru termometre sıcaklığı (Ta).
  • Doğal yaş termometre sıcaklığı (Tnw) — WBGT için.
  • Globe (küresel siyah) termometre sıcaklığı (Tg).
  • Bağıl nem ve mutlak nem.
  • Hava hızı (anemometre ile).
  • Ortalama radyant sıcaklık hesabı (Tr).
  • Ölçümler en az 15-30 dakika boyunca, stabil koşullarda yapılır.

Değerlendirme ve raporlama

  • WBGT indeks hesabı: İç ortam: WBGT = 0.7 · Tnw + 0.3 · Tg. Dış ortam: WBGT = 0.7 · Tnw + 0.2 · Tg + 0.1 · Ta.
  • PMV hesabı: Standart Fanger denklemiyle altı parametre üzerinden.
  • PPD yüzdesi: PMV değerinden memnuniyetsizlik oranı hesabı.
  • Standart karşılaştırması: TS EN ISO 7243 (WBGT) veya 7730 (PMV/PPD) sınır değerleriyle.
  • Uygunluk değerlendirmesi ve kontrol önerileri: Çalışma-dinlenme, havalandırma, izolasyon, klimatizasyon önerileri.
Sık Sorulan Sorular

Termal konfor ölçümüne ilişkin sıkça sorulanlar.

WBGT, PMV/PPD, sıcak ortam çalışma sınırları ve ölçüm sıklığına dair sorular.

WBGT nedir?
WBGT (Wet Bulb Globe Temperature — Islak Ampul Küresel Sıcaklık); sıcak çalışma ortamlarındaki ısı stresini değerlendiren bileşik bir sıcaklık indeksidir. Hava sıcaklığı, nem, hava hızı ve radyant ısı etkilerini tek bir değerde birleştirir. TS EN ISO 7243 standardında tanımlanmıştır.
PMV ve PPD nedir?
PMV (Predicted Mean Vote); çalışanların ortalama termal hissini -3 (çok soğuk) ile +3 (çok sıcak) arası bir ölçekte tahmin eden değerdir. PPD (Predicted Percentage Dissatisfied); ortamdan termal olarak memnun olmayan çalışan yüzdesini ifade eder. TS EN ISO 7730 standardı orta dereceli ortamlar için PMV: ±0.5 ve PPD: ≤ %10 önerir.
Hangi sektörlerde termal konfor ölçümü gereklidir?
Sıcak ortam (WBGT) için: dökümhane, çelik üretimi, cam imalatı, fırın işletmeleri, kimya, çamaşırhane, açık saha yaz çalışması, mutfak. Orta dereceli ortam (PMV/PPD) için: ofis, sağlık tesisi, eğitim binası, perakende, çağrı merkezi, laboratuvar. Risk değerlendirmesinde termal konforsuzluk tespit edilen tüm işyerlerinde yapılır.
WBGT sınır değeri aşılırsa ne yapılır?
İşveren; çalışma-dinlenme oranı uygulamak (örn: 50/50), klimatize dinlenme alanı sağlamak, düzenli su tüketimi sağlamak, yansıtıcı/havalandırılan giysi kullanmak, vardiya saatlerini değiştirmek (gündüz sıcağında değil sabah/akşam çalışma) ve klimatizasyon iyileştirmesi yapmakla yükümlüdür.
Termal konfor ölçümü ne sıklıkta yapılır?
İşyerinin tehlike sınıfına göre; çok tehlikeli sınıfta yılda en az 1, tehlikeli sınıfta 2 yılda 1, az tehlikeli sınıfta 3 yılda 1. Mevsimsel değişimi yüksek tesislerde yaz ve kış dönemleri için ayrı ölçüm yapılması önerilir.
Ölçüm ne kadar sürer?
Her ölçüm noktası için en az 15-30 dakika stabil koşul gerekir. Tipik bir tesis ölçümü çalışan görev profili çıkarımı dahil 4-8 saat sürer. Tam vardiya kişisel ölçümler ise iş günü süresince yapılır.
Hangi cihazlar kullanılır?
Akredite kalibrasyonlu çok parametreli termal konfor analiz cihazı kullanılır. Cihazda: kuru termometre, doğal yaş termometre, globe termometre, anemometre (hava hızı) ve nem sensörü bir arada bulunur. Tüm sensörlerin kalibrasyon geçerliliği rapora işlenir.
// Sonraki Adım

Tesisinizin termal konfor ölçüm ihtiyacını paylaşın.

Ortam tipi (sıcak/orta dereceli), çalışma alanları, ısı kaynakları ve çalışan sayısı bilgisi yeterli; teklif ve takvim aynı iş günü hazırlanır.