Anasayfa · İşyeri Ortam Ölçümleri · Dedektör Tüple Gaz

Dedektör tüple gaz ölçümü ve buhar konsantrasyon tayini.

İşyeri havasında zehirli gaz ve buhar konsantrasyonlarının dedektör tüple anlık ölçümü; karbonmonoksit, karbondioksit, hidrojen sülfid, amonyak, formaldehit ve geniş gaz spektrumu. TÜRKAK akreditasyonlu (AB-1063-T), İSGÜM yetkili, ASTM D4490 metoduyla.

TÜRKAK akreditasyon logosu
// Akreditasyon Kapsamı

Dedektör tüple gaz ölçüm faaliyetimiz TÜRKAK tarafından AB-1063-T numarasıyla TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında akreditedir; İSGÜM Yetki No 367 ile yetkilendirilmiştir.

TÜRKAK · AB-1063-TİSGÜM · No 367
Tanım

Dedektör tüple gaz ölçümü nedir?

// Tanım

Dedektör tüple gaz ölçümü; işyeri havasında bulunan zehirli gaz ve buharların konsantrasyonunun, hedef gaza özel kalibre edilmiş kimyasal reaktif içeren dedektör tüpler ve manuel veya otomatik aspiratör pompası kullanılarak anlık olarak ölçülmesidir.

Yöntem; saha koşullarında hızlı sonuç almak, kapalı alan giriş güvenliği değerlendirmesi yapmak ve anlık konsantrasyon (peak veya STEL) tespiti için tercih edilir. Prosafety; TÜRKAK akreditasyonlu deney laboratuvarı (AB-1063-T) ve İSGÜM Yetki No 367 ile yetkilendirilmiş kuruluş olarak dedektör tüple gaz ölçümünü ASTM D4490 standardı kapsamında yürütür.

Zehirli gaz maruziyeti; solunum yolu rahatsızlıkları, akut zehirlenme, nörolojik etkiler, boğulma riski ve kimyasal yanıklar gibi ciddi sağlık etkilerine yol açar. Kimya endüstrisi, gıda işleme, atık su tesisleri, otopark, mutfak, garaj, kapalı depo ve laboratuvarlarda dedektör tüple gaz ölçümü yaygın kullanılır.

Sektörde anlık gaz ölçümü, dedektör tüp ölçümü, CO ölçümü, karbondioksit ölçümü, H₂S ölçümü veya amonyak ölçümü şeklinde aratılır.

Analiz Kapsamı

Hangi gazlar ölçülür?

TÜRKAK akreditasyon kapsamımızda (AB-1063-T) ASTM D4490 metoduyla aşağıdaki gaz ve buharların konsantrasyonu ölçülmektedir.

Karbonmonoksit (CO)Karbondioksit (CO₂)Oksijen (O₂)Hidrojen Sülfid (H₂S) Amonyak (NH₃)Ozon (O₃)Nitrojenoksit (NO)Nitrojendioksit (NO₂) BenzenToluenKsilenStiren FormaldehitAsetonEtil Asetatn-Hekzan KloroformEtil AlkolMetil Alkolİzopropil Alkol Bütil Asetat+ ek gaz türleri

Her gaz için hedefe özel kalibre edilmiş dedektör tüpler kullanılır. Tüpün içindeki reaktif madde, hedef gaza maruz kaldığında renk değiştirir; bu renkli bant uzunluğu doğrudan konsantrasyon (ppm cinsinden) okuması verir. Yöntem; hızlı, taşınabilir ve saha koşullarında anlık sonuç sağlar.

Ölçüm Yöntemi

Dedektör tüple ölçüm nasıl yapılır?

Dedektör tüple gaz ölçümü; hedef gaz için kalibre edilmiş tüp seçimi, aspiratör pompası ile hava çekme ve renkli bant okumasıyla yürütülür.

Saha öncesi planlama

  • Hedef gaz tespiti: Risk değerlendirmesi ve süreç kimyasallarına göre.
  • Ölçüm noktaları: Çalışan pozisyonu, kapalı alan, havalandırma çıkışı, gaz kaynağı yakını.
  • Tüp seçimi: Hedef gaz için uygun ölçüm aralığında kalibre edilmiş dedektör tüp.
  • Pompa fonksiyon testi: Manuel veya otomatik aspiratör pompası kalibrasyon kontrolü.

Saha ölçümü

  • Tüp uçlarını kırma: Dedektör tüpün her iki uç noktası kırılır, pompaya bağlanır.
  • Hava çekme: Belirlenen sayıda pompa stroke (tipik 1, 5 veya 10 stroke) ile hava çekilir.
  • Renk değişimi okuma: Reaktif renk değişiminin uzunluğu, tüp üzerindeki skaladan konsantrasyon değerini verir.
  • Çevre koşulları: Sıcaklık, basınç, nem kayıt altına alınır (gerekirse düzeltme faktörleri uygulanır).
  • Tekrar ölçüm: Doğrulama için aynı noktada en az 2 ölçüm yapılır.

Değerlendirme ve raporlama

  • Konsantrasyon değeri: ppm (parts per million) cinsinden okuma.
  • Sınır değer karşılaştırması: Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Yönetmeliği TWA ve STEL sınır değerleri.
  • Anlık maruziyet değerlendirmesi: Kapalı alan giriş güvenliği, acil durum müdahale kararı.
  • Kontrol önerileri: Havalandırma, kaynak izolasyonu, kişisel koruyucu donanım.
Sık Sorulan Sorular

Dedektör tüple gaz ölçümüne ilişkin sıkça sorulanlar.

Dedektör tüp nedir?
Dedektör tüp; içinde hedef gaza özel kalibre edilmiş kimyasal reaktif bulunan cam tüptür. Aspiratör pompası ile hava tüpten geçer, hedef gaz reaktif ile reaksiyona girer ve renk değiştirir. Renkli bant uzunluğu tüp üzerindeki skaladan ppm cinsinden okunur.
Dedektör tüp ölçümü ile sorbent tüp ölçümü farkı nedir?
Dedektör tüp ölçümü; saha koşullarında anlık konsantrasyon okur (peak veya STEL değerlendirme için). Sorbent tüp ölçümü; çalışan üzerinde uzun süreli numune alır ve laboratuvarda GC analiziyle 8 saatlik TWA değerini verir. İkisi farklı amaca hizmet eder; ihtiyaç durumuna göre seçilir.
Hangi durumlarda dedektör tüp ölçümü tercih edilir?
Kapalı alan giriş güvenliği, acil durum müdahalesinde anlık konsantrasyon, peak maruziyet (kısa süreli yüksek değer) tespiti, STEL (kısa süreli maruziyet sınırı) ölçümü, kaçak tespiti ve hızlı tarama gereken alanlar için dedektör tüp tercih edilir.
Kapalı alan giriş ölçümü için zorunlu mu?
Evet. Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği ve kapalı alan çalışma standartları gereği; tank, silo, kuyu, baca, depo gibi kapalı alanlara girmeden önce oksijen seviyesi, yanıcı gaz seviyesi ve zehirli gaz konsantrasyonu ölçülmek zorundadır. Dedektör tüp veya çoklu gaz dedektörü ile yapılır.
Ölçüm sonuçları ne kadar hassastır?
Dedektör tüplerin hassasiyeti tipik olarak ±%20-25 aralığındadır. Tek başına bir ölçüm değil, en az 2-3 ölçüm yapılır ve ortalama alınır. Yöntem hızlı tarama ve anlık değerlendirme içindir; kesin kantitatif analiz için laboratuvar bazlı sorbent tüp + GC yöntemi tercih edilir.
Hangi sektörlerde gerekli?
Kimya endüstrisi, gıda işleme, atık su arıtma tesisleri, otoparklar ve kapalı garajlar, mutfak ve restoran havalandırma, laboratuvarlar, tank ve silo bakım çalışmaları, baca temizlik, endüstriyel kazan dairesi, boyahane ve kapalı depo uygulamalarında yaygın kullanılır.
// Sonraki Adım

Gaz ölçüm ihtiyacınızı paylaşın.

Sektör, ölçülmesi gereken gaz listesi, ölçüm noktaları ve kapalı alan giriş gereği yeterli; teklif ve takvim aynı iş günü hazırlanır.