Anasayfa · İşyeri Ortam Ölçümleri · Ağır Metaller

Ağır metaller ölçümü ve metal aerosol tayini.

İşyeri havasındaki kurşun, kadmiyum, krom, nikel, arsenik, demir, çinko ve 40+ elementin tayini için akredite numune alma; pompa ile filtreye numune alma yöntemi. TÜRKAK akreditasyonlu (AB-1063-T), İSGÜM yetkili, ASTM D 7035 ve D 7439 metoduyla.

TÜRKAK akreditasyon logosu
// Akreditasyon Kapsamı

Ağır metaller numune alma faaliyetimiz TÜRKAK tarafından AB-1063-T numarasıyla TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında akreditedir; İSGÜM Yetki No 367 ile yetkilendirilmiştir.

TÜRKAK · AB-1063-TİSGÜM · No 367
Tanım

Ağır metaller ölçümü nedir?

// Tanım

Ağır metaller ölçümü; işyeri havasında bulunan toksik ve potansiyel toksik metal elementlerin aerosol veya partikül formundaki konsantrasyonunun pompa ile filtreye numune alma ve akredite laboratuvar analizi yoluyla tayinidir.

Metal aerosolleri; kaynak işlemi (dumanı), metal döküm, galvanizleme ve elektrolitik kaplama, boya pigmentleri, akümülatör üretimi, elektronik atık geri dönüşümü ve maden işletmeciliği gibi süreçlerden ortama yayılır. Prosafety; TÜRKAK akreditasyonlu deney laboratuvarı (AB-1063-T) ve İSGÜM Yetki No 367 ile yetkilendirilmiş kuruluş olarak ağır metaller numune almasını ASTM D 7035-21 ve ASTM D 7439-21 standartları kapsamında yürütür.

Ağır metal maruziyeti; vücutta birikme özelliği nedeniyle uzun vadede ciddi sağlık etkilerine yol açar. Kurşun (Pb) nörolojik bozukluklar ve böbrek hasarına; kadmiyum (Cd) akciğer kanseri ve böbrek yetmezliğine; krom (Cr VI) akciğer kanserine; nikel (Ni) alerjik reaksiyon ve kansere; arsenik (As) cilt ve akciğer kanserine; civa (Hg) nörolojik hasara neden olur. Birçoğu IARC tarafından kanserojen veya potansiyel kanserojen olarak sınıflandırılmıştır.

Sektörde ağır metal ölçümü, kaynak dumanı ölçümü, metal aerosol ölçümü, kurşun ölçümü, kadmiyum ölçümü veya krom ölçümü şeklinde aratılır.

Element Kapsamı

Hangi metaller tayin edilir?

TÜRKAK akreditasyon kapsamımızda (AB-1063-T) ASTM D 7035 ve D 7439 metoduyla 40'tan fazla elementin numunesi alınmaktadır.

AgGümüşAlAlüminyumAsArsenikBaBaryum BeBerilyumBiBizmutBBorCaKalsiyum CdKadmiyumCoKobaltCrKromCsSezyum CuBakırFeDemirGaGalyumGeGermanyum HfHafniyumInIndiyumKPotasyumLiLityum MgMagnezyumMnManganMoMolibdenNaSodyum NbNiobyumNiNikelPFosforPbKurşun PtPlatinRhRodyumSbAntimonSeSelenyum SnKalaySrStronsiyumTeTellürTiTitanyum TlTalyumUUranyumVVanadyumWTungsten YİtriyumZnÇinkoZrZirkonyum+ ek elementler

Numune; pompa ile filtreye alındıktan sonra akredite analiz laboratuvarında ICP-OES (İndüktif Eşleşmiş Plazma - Optik Emisyon Spektroskopisi) veya ICP-MS (İndüktif Eşleşmiş Plazma - Kütle Spektroskopisi) yöntemiyle her element için ayrı konsantrasyon değeri belirlenir.

Ölçüm Yöntemi

Ağır metaller ölçümü nasıl yapılır?

Akredite ağır metaller numune alma; kalibrasyonlu pompa, filtre kasedi ve laboratuvar ICP analiziyle yürütülür.

Saha öncesi planlama

  • Süreç tespiti: Kaynak işlemi, döküm, galvanizleme, kaplama, boya, akümülatör üretimi.
  • Hedef element listesi: Risk değerlendirmesi ve kullanılan malzeme analizine göre.
  • Ölçüm tipi seçimi: Kişisel maruziyet veya ortam ölçümü.
  • Filtre seçimi: Genelde MCE (mixed cellulose ester) veya PVC filtreler; element tipine göre.

Saha numune alma

  • Pompa kalibrasyonu: Numune alma öncesi ve sonrası debi doğrulama (genelde 1-3 L/dk).
  • Filtre kasedi: Önceden temiz tutulmuş filtre kasede yerleştirilir; çalışan yakasına veya tripoda sabitlenir.
  • Örnekleme süresi: Tam vardiyaya uzatılır (en az 4 saat, ideal olarak 8 saat).
  • Saha koşulları: Sıcaklık, basınç, üretim aktivitesi, kaynak tipi (TIG, MIG, MMA) dokümante edilir.
  • Şahit numune: Saha kontrolü için ek filtre.

Laboratuvar analizi

  • Filtre asit çözündürmesi: Filtre nitrik ve hidroklorik asit karışımıyla çözündürülür.
  • ICP-OES / ICP-MS analizi: Her element için ayrı kantitatif tayin.
  • Standart kalibrasyon eğrileri: Sertifikalı referans malzemeler ile.
  • Konsantrasyon hesabı: Metal miktarı / Örneklenen hava hacmi = µg/m³.

Raporlama

  • Her metal için ayrı konsantrasyon değeri (µg/m³).
  • 8 saatlik TWA hesabı.
  • Yönetmelik sınır değerleriyle karşılaştırma (örn: kurşun TWA: 100 µg/m³, krom VI: 5 µg/m³).
  • Kanserojen sınıfı elementler için ayrı değerlendirme.
  • Maruziyet özet tablosu ve varsa kontrol önerisi.
Sık Sorulan Sorular

Ağır metaller ölçümüne ilişkin sıkça sorulanlar.

Ağır metaller nelerdir?
Ağır metaller; yüksek atomik kütleye sahip ve düşük konsantrasyonlarda bile toksik etki gösteren metal elementlerdir. Kurşun (Pb), kadmiyum (Cd), krom (Cr), nikel (Ni), arsenik (As), civa (Hg), antimon (Sb) ve berilyum (Be) başlıca dikkat edilen elementlerdir. Birçoğu IARC tarafından kanserojen veya potansiyel kanserojen olarak sınıflandırılır.
Hangi sektörlerde ölçüm gereklidir?
Kaynak ve metal işleme, döküm ve dökümhane, galvanizleme ve elektrolitik kaplama, boya ve pigment üretimi, akümülatör imalatı, elektronik atık geri dönüşümü, maden işletmeciliği, seramik ve cam üretimi, otomotiv yan sanayi, haddehaneler ve çelik üretim tesislerinde ağır metal ölçümü zorunludur.
Kaynak dumanı ölçümü nedir?
Kaynak dumanı; kaynak işlemi sırasında metalin yüksek sıcaklıkta buharlaşıp havada katılaşan ince partikül karışımıdır. İçerdiği başlıca metaller; demir, mangan, krom, nikel, alüminyum, bakır, çinko'dur. Krom kaplı veya paslanmaz çelik kaynağında krom VI (kanserojen) oluşumu kritiktir. Kaynakçılar için ağır metal ölçümü en yaygın iş hijyeni parametrelerindendir.
Hangi metaller için ayrı sınır değer vardır?
Kimyasal Maddelerle Çalışmalarda Sağlık ve Güvenlik Önlemleri Yönetmeliği'nde belirtilen başlıca sınır değerler: Kurşun (Pb): 100 µg/m³ TWA, Kadmiyum (Cd): 4 µg/m³, Krom VI: 5 µg/m³, Nikel (Ni): 500 µg/m³, Arsenik (As): 10 µg/m³, Berilyum (Be): 0,2 µg/m³. Kanserojen sınıfı metaller (Cr VI, Cd, As, Be) için ek koruyucu önlemler zorunludur.
Ölçüm ne kadar sürer?
Saha numune alma süresi 4-8 saat tam vardiya'dır. Laboratuvar analizi (asit çözündürme, ICP analizi) sonrası rapor; 7-15 iş günü içinde teslim edilir. Çoklu element panellerinde süre 15-20 iş gününe uzayabilir.
Sınır değer aşılırsa ne yapılır?
Sınır değer aşımında işveren; yerel havalandırma sistemleri (kaynak duman emicisi), düşük dumanlı kaynak yöntemleri, otomatik kaynak hücreleri, kişisel solunum koruyucu (yüz tipi), düzenli sağlık gözetimi (kan kurşun seviyesi vb.), çalışan rotasyonu ve iş hijyeni programı önlemlerini almakla yükümlüdür. Kanserojen elementlerde aşım hâlinde derhal süreç değişikliği gerekir.
// Sonraki Adım

Ağır metaller ölçüm ihtiyacınızı paylaşın.

Üretim süreci (kaynak, döküm, galvaniz, vb.), hedef element listesi ve çalışan sayısı yeterli; teklif ve takvim aynı iş günü hazırlanır.

Ağır Metaller Ölçümü Teklifi Al Tüm Ortam Ölçümleri
0212 211 09 10
info@prosafety.com.tr