Sezonluk Otellerde İş Sağlığı ve Güvenliği Kontrolleri Nasıl Planlanmalıdır?

Sezonluk otellerde iş sağlığı ve güvenliği kontrollerinin sezon açılışına birkaç gün kala planlanması, teknik ekiplerin aynı anda çok sayıda işi yetiştirmesine ve eksikliklerin giderilmesi için yeterli zaman kalmamasına neden olabilir.

Daha sağlıklı yaklaşım, kontrol ve ölçüm süreçlerini sezon açılış tarihinden geriye doğru planlamak ve tesisin ekipman envanteri, önceki raporları, risk değerlendirmesi ve çalışma alanlarını birlikte değerlendirmektir.

Özellikle kazan dairesi, mutfak, çamaşırhane, teknik hacimler, elektrik tesisatı, yangından korunma sistemleri ve çalışanların maruziyet yaşayabileceği alanlar sezon öncesi hazırlığın önemli parçalarıdır.

Sezonluk otellerde iş sağlığı ve güvenliği kontrolleri planlaması neden sezon öncesinde yapılmalı?

Sezonluk tesislerde teknik sistemlerin önemli bir bölümü sezon boyunca yoğun kullanılır. Bu nedenle kontrol süreçlerinin yalnızca yasal tarihler yaklaşınca hatırlanması yerine, tesisin açılış takvimiyle birlikte ele alınması daha sağlıklı bir yönetim sağlar.

Buradaki amaç bütün kontrolleri tek bir günde yaptırmak değildir. Öncelikle hangi ekipmanın veya çalışma alanının hangi mevzuat ve teknik kriter kapsamında değerlendirileceğinin belirlenmesi, ardından saha ve raporlama sürecinin buna göre planlanması gerekir.

İş ekipmanları açısından güncel düzenlemede yalnızca Yönetmeliğin EK-III tablolarında yer alan ekipman veya ekipman gruplarının zorunlu periyodik kontrole tabi olduğu özellikle belirtilmiştir. Kontrol periyotları da ekipmanın türüne ve ilgili kriterlere göre değerlendirilmelidir.

Bu nedenle sezon öncesi planlama yapılırken önceki raporları kopyalamak yerine tesisin güncel ekipman ve çalışma koşulları esas alınmalıdır.

Sezonluk otellerde iş sağlığı ve güvenliği kontrolleri sezon öncesi kontrol planı nasıl oluşturulur?

Pratik bir planlama için süreci beş aşamada ele almak mümkündür:

1. Sezon açılış tarihini belirlemek
2. Mevcut ekipman ve çalışma alanlarını çıkarmak
3. Kontrol ve ölçüm ihtiyaçlarını sınıflandırmak
4. Saha tarihlerini ve gerekli hazırlıkları planlamak
5. Raporları ve uygunsuzlukları sezon başlamadan takip etmek

Bu aşamaların her birinin sorumlusu ve tamamlanma tarihi belirlenirse teknik kontroller yalnızca “yapıldı/yapılmadı” şeklinde takip edilmez.

1. Sezon açılış tarihinden geriye doğru çalışın

Örneğin tesisin nisan sonunda faaliyete geçmesi planlanıyorsa, saha kontrollerinin son haftaya bırakılması yerine önceden bir takvim oluşturulabilir.

Planlama sırasında şu tarihler ayrı ayrı takip edilebilir:

Burada kritik nokta, yasal kontrol tarihi ile sezon açılış tarihinin aynı şey olmadığıdır. Bir ekipmanın kontrol tarihi sezon açılışından önceye denk geliyorsa bu süreç ayrıca takip edilmelidir. Tarihlerin belirlenmesinde ekipmanın tabi olduğu güncel mevzuat, ilgili standart ve üretici kriterleri birlikte değerlendirilmelidir.

Sezonluk otellerde iş sağlığı ve güvenliği kontrollerinde hangi teknik kontroller planlamaya dahil edilmeli?

Her sezonluk otelin ekipman yapısı aynı değildir. Bu nedenle bütün tesislere uygulanabilecek sabit bir kontrol listesi hazırlamak yerine mevcut ekipman envanterinden hareket edilmelidir.

Örneğin tesisin yapısına göre;

• kazanlar ve basınçlı ekipmanlar,
• hidrofor ve ilgili sistemler,
• elektrik ve topraklama tesisatı,
• jeneratör,
• yıldırımdan korunma tesisatı,
• yangından korunma sistemleri,
• kaldırma ve iletme ekipmanları,
• endüstriyel kapı ve benzeri ekipmanlar

kontrol planına dahil olabilir.

Prosafety’nin mevcut hizmet kapsamı da basınçlı kaplar, kazanlar, kaldırma ve iletme makineleri, elektrik tesisatı, yangından korunma sistemleri, endüstriyel raf ve kapılar, iş makineleri ile makine ve takım tezgâhlarını kapsamaktadır.

Otelin ekipmanlarını ve kontrol kapsamını daha ayrıntılı incelemek için otellerde periyodik kontrol içeriğinden yararlanılabilir.

Elektrik tesisatı ayrıca planlanmalı

Elektrik tesisatı, sezon öncesi hazırlıkta son güne bırakılmaması gereken başlıklardan biridir. Özellikle tesisin sezon dışında kapalı kalması, yeni pano veya ekipman eklenmesi, elektrik altyapısında değişiklik yapılması gibi durumlar kontrol planında dikkate alınmalıdır.

Güncel düzenlemeye göre elektrik, topraklama ve yıldırımdan korunma tesisatlarının periyodik kontrollerinde tesisat projesi aranmakta ve tesisatın projesine uygunluğu değerlendirilmektedir.

Bu nedenle kontrol tarihinden önce mevcut projelerin güncel olup olmadığı ve sahadaki uygulamayla uyumlu bulunup bulunmadığı kontrol edilmelidir.

Elektrik tesisatı periyodik kontrolü sayfasında bu kapsamda değerlendirilen başlıklar ayrıntılı olarak incelenebilir.

Yangından korunma sistemleri unutulmamalı

Sezonluk otellerde yangından korunma sistemleri, yalnızca teknik bir ekipman listesi olarak değil, tesisin kullanım yoğunluğu ve yangın güvenliği planıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Sprinkler, yangın su deposu ve pompa istasyonu, hidrant, yangın dolapları, algılama ve alarm sistemleri ile acil aydınlatma gibi sistemlerin bakım ve kontrol gereklilikleri ilgili yangın mevzuatı ve teknik kriterler doğrultusunda ele alınmalıdır.

Bu kontrollerin periyodik kontrol kapsamına giren iş ekipmanlarından farklı mevzuat dayanakları bulunabileceği de unutulmamalıdır. Dolayısıyla otelin tüm teknik sistemlerini tek bir yönetmeliğin altında değerlendirmek doğru değildir.

Yangından korunma sistemleri periyodik kontrolü sayfasında ilgili hizmet kapsamı görülebilir.

İş hijyeni ölçümleri sezon öncesinde nasıl planlanmalı?

Periyodik kontrol ile iş hijyeni ölçümü aynı faaliyet değildir.

Periyodik kontrol belirli iş ekipmanlarının veya tesisatların teknik kriterlere göre muayenesine odaklanırken, iş hijyeni ölçümleri çalışanların çalışma ortamında maruz kalabileceği fiziksel, kimyasal ve biyolojik etkenlerin değerlendirilmesine yöneliktir.

2023 tarihli İş Hijyeni Ölçüm, Test ve Analizleri Hakkında Yönetmelik, iş hijyeni ölçümlerinin risk değerlendirmesine bağlı olarak yapılmasını ve işin veya çalışma ortamının koşullarında değişiklik olması halinde ölçümlerin tekrarlanabilmesini düzenlemektedir.

Sezonluk otellerde bu yaklaşım özellikle önemlidir. Çünkü sezon açılmasıyla birlikte çalışan sayısı, çalışma yoğunluğu ve bazı bölümlerdeki maruziyet koşulları değişebilir.

Örneğin tesisin;

• mutfağında termal konfor, gürültü veya gaz maruziyeti,
• çamaşırhanesinde gürültü, termal koşullar veya kimyasal maruziyet,
• teknik alanlarında gürültü, gaz veya elektromanyetik alan,
• farklı çalışma bölümlerinde aydınlatma

gibi başlıklar açısından değerlendirilmesi gerekebilir.

Hangi parametrelerin ölçüleceği ise otelin faaliyetlerine, risk değerlendirmesine ve çalışma koşullarına göre belirlenmelidir. İşyeri ortam ölçümleri hizmet sayfasında Prosafety’nin ölçüm kapsamındaki parametreler incelenebilir.

Kontrol ve ölçüm öncesinde hangi belgeler hazırlanmalı?

Saha ekibi gelmeden önce gerekli teknik bilgi ve belgelerin hazırlanması süreci hızlandırır.

Otel yönetimi açısından aşağıdaki belgelerin güncel versiyonları kontrol edilebilir:

Teknik belgeler

• Önceki periyodik kontrol raporları
• Ekipman envanteri
• Ekipman marka, model ve seri numaraları
• Üretici kullanım ve bakım talimatları
• İlgili tesisat projeleri
• Elektrik ve topraklama projeleri
• Yangın sistemlerine ilişkin teknik dokümanlar
• Bakım ve onarım kayıtları
• Daha önce tespit edilmiş uygunsuzluklara ilişkin kayıtlar

İSG belgeleri

• Güncel risk değerlendirmesi
• Önceki iş hijyeni ölçüm raporları
• Çalışanların görev ve çalışma alanlarına ilişkin bilgiler
• Kullanılan kimyasallara ilişkin güvenlik bilgi formları
• Önceki ölçümlerde tespit edilen uygunsuzluklar ve alınan önlemler

İş hijyeni ölçümlerinde işverenin laboratuvara çalışma ortamındaki riskler, kullanılan teknolojiler ve ölçümü yapılacak etkenlerle ilgili bilgi ve belgeleri sağlaması; ölçümlerin normal çalışma şartlarında gerçekleştirilmesini sağlaması ve sonuçları kayıt altında tutması öngörülmektedir.

İSG-KATİP süreci kontrol tarihinden önce tamamlanmalı

Sezonluk tesislerde planlama yapılırken yalnızca saha tarihine odaklanmak yeterli değildir.

Güncel düzenlemeye göre işveren ile periyodik kontrol yapmaya yetkili kişi arasında, periyodik kontrol hizmeti gerçekleştirilmeden en geç bir gün önce İSG-KATİP sistemindeki örneğe uygun sözleşme düzenlenmesi ve karşılıklı olarak onaylanması gerekmektedir.

Bu nedenle sözleşme sürecinin kontrol günü başlatılması yerine, saha programı kesinleştiğinde gerekli işlemlerin önceden tamamlanması daha sağlıklı bir uygulamadır.

Özellikle farklı ekipman gruplarının veya farklı yetkili kişilerin söz konusu olduğu tesislerde bu konu ayrıca takip edilmelidir.

Kontrol sırasında otel yönetimi nelere dikkat etmeli?

Saha günü geldiğinde yalnızca ekipmanın çalışıyor olması yeterli bir değerlendirme değildir.

Kontrol ekibinin ihtiyaç duyabileceği;

• ekipmanlara erişim,
• teknik hacimlere giriş,
• gerekli enerji kesintileri,
• test koşulları,
• önceki raporların incelenmesi,
• teknik personel desteği,
• proje ve teknik belgeler

önceden organize edilmelidir.

Ayrıca bakım ile periyodik kontrol birbirine karıştırılmamalıdır. Bakım, ekipmanın çalışabilirliğini ve performansını korumaya yönelikken, periyodik kontrol belirlenmiş teknik kriterlere göre güvenli kullanım durumunun değerlendirilmesidir.

Raporlar alındıktan sonra süreç bitmez

Sezonluk otellerde iş sağlığı ve güvenliği kontrollerinde sezon öncesi planlamada en sık gözden kaçan aşamalardan biri rapor sonrasıdır.

Bir periyodik kontrol raporunda uygunsuzluk tespit edilmişse raporu yalnızca arşive kaldırmak yerine;

1. Uygunsuzluğun hangi ekipmana ait olduğu belirlenmeli.
2. Gerekli bakım veya düzeltici faaliyet tanımlanmalı.
3. Sorumlu kişi veya birim belirlenmeli.
4. Hedef tarih oluşturulmalı.
5. Gerekliyse yeniden kontrol planlanmalı.
6. Güncel durum kayıt altına alınmalı.

Güncel düzenlemede Bakanlık tarafından rapor ve kriter dokümanı yayımlanan ekipmanlarda kusurların sınıflandırılmasına ilişkin özel hükümler de bulunmaktadır. Ağır kusur tespit edilen ekipmanların, ilgili kusurlar giderilmeden çalıştırılamayacağı belirtilmektedir.

Bu nedenle sezon açılışından hemen önce rapor almak yerine, rapor sonucunda ortaya çıkabilecek düzeltici faaliyetler için de takvimde süre bırakılması gerekir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sezonluk otellerde iş sağlığı ve güvenliği kontrolleri ne zaman yapılmalıdır?

Tek bir genel tarih yoktur. Kontrol tarihleri ekipmanın türüne, ilgili mevzuata, standartlara ve üretici kriterlerine göre belirlenir. Ancak sezon açılışından önce raporların incelenmesi ve varsa uygunsuzlukların giderilebilmesi için yeterli zaman bırakılması gerekir.

Otellerde bütün periyodik kontroller aynı gün yapılabilir mi?

Bu, tesisin ekipman sayısına, ekipman gruplarına, yetkili kişilerin kapsamına ve saha koşullarına bağlıdır. Aynı gün planlama teknik olarak mümkün olsa bile her tesis için uygun olmak zorunda değildir.

Periyodik kontrol tarihi ile sezon açılış tarihi aynı mı olmalı?

Hayır. Periyodik kontrol tarihi mevzuat ve ekipmana ilişkin kriterlere göre belirlenir. Sezon açılış tarihi ise işletmenin operasyonel takvimidir. Planlama sırasında bu iki tarih birlikte takip edilmelidir.

İş hijyeni ölçümleri her sezon başında zorunlu mudur?

Her sezon başında otomatik olarak aynı ölçümlerin tekrarlanması şeklinde genel bir kural bulunmaz. Ölçüm ihtiyacı risk değerlendirmesi, çalışma koşulları ve ilgili mevzuata göre belirlenmelidir. Çalışma ortamında veya kişisel maruziyetlerde değişiklik olması halinde ölçümlerin tekrarlanması gerekebilir.

Periyodik kontrol raporunda uygunsuzluk çıkarsa ne yapılmalıdır?

Uygunsuzluğun niteliğine göre düzeltici faaliyet planlanmalıdır. Güvenli kullanımı etkileyen kusurlarda ilgili ekipmanın kullanımına devam edilmeden önce gerekli düzeltmeler yapılmalıdır. Güncel düzenlemelerde bazı ekipmanlar için kusur sınıflandırmasına ilişkin özel kriterler bulunmaktadır.

Sezonluk otellerde iş sağlığı ve güvenliği kontrolleri için firma seçerken nelere dikkat edilmeli?

Öncelikle teklifin tesisin gerçek ekipman envanterini kapsayıp kapsamadığı, kontrolü gerçekleştirecek kişilerin ilgili ekipman grubundaki yetkisi, gerekli akreditasyon kapsamı, raporlama yöntemi ve saha planının sezon takvimiyle uyumu değerlendirilmelidir.

Sezonluk otellerde iş sağlığı ve güvenliği kontrolleri; periyodik kontrol ve işyeri ortam ölçümlerinin birlikte planlanması gerekiyorsa otel ve konaklama tesislerine yönelik hizmet kapsamını inceleyebilirsiniz. Prosafety, periyodik kontrol faaliyetlerini TÜRKAK tarafından TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında verilen AB-0577-M akreditasyonu çerçevesinde yürütmekte; işyeri ortam ölçümlerini ise TS EN ISO/IEC 17025 kapsamında ve İSGÜM yetkisiyle gerçekleştirmektedir.