İş sağlığı ve güvenliği açısından büyük önem taşıyan bu iki uygulamanın birbirinin yerine geçmediğini bilmek, işletmelerin yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Periyodik kontrol ile bakım, farklı amaçlara hizmet etse de birlikte planlandığında ekipman ömrünü uzatır. Periyodik kontrol ile bakım, düzenli uygulandığında iş kazası risklerini önemli ölçüde azaltır.

Periyodik Kontrol Nedir?

Periyodik kontrol, iş ekipmanlarının belirli aralıklarla yetkili kişiler tarafından ilgili mevzuat ve standartlara uygun şekilde incelenmesi ve güvenli kullanım durumunun değerlendirilmesidir.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında birçok ekipmanın belirlenen sürelerde kontrol edilmesi zorunludur.

Periyodik kontrol sırasında;

• Ekipmanın güvenli çalışıp çalışmadığı incelenir.
• Mevzuata uygunluğu değerlendirilir.
• Ölçüm ve testler gerçekleştirilir.
• Tespit edilen uygunsuzluklar raporlanır.
• Sonuçlar resmi bir periyodik kontrol raporunda kayıt altına alınır.

Bu işlem, ekipmanın bakımını yapmak amacıyla değil, güvenli kullanım koşullarını doğrulamak amacıyla gerçekleştirilir.

Bakım Nedir?

Bakım ise ekipmanın performansını korumak, arızaları önlemek veya oluşan arızaları gidermek amacıyla yapılan teknik işlemlerin tamamıdır.

Bakım kapsamında;

• Parça değişimi yapılabilir.
• Yağlama işlemleri uygulanabilir.
• Temizlik gerçekleştirilebilir.
• Ayarlar yapılabilir.
• Arızalı parçalar onarılabilir.

Bakım işlemleri genellikle üretici firmanın önerileri doğrultusunda veya işletmenin bakım planına göre gerçekleştirilir.

Periyodik Kontrol ile Bakım Arasındaki Temel Farklar

Periyodik kontrol ile bakım birbirini tamamlayan uygulamalardır ancak amaçları tamamen farklıdır.

Periyodik Kontrol	Bakım
Güvenlik ve mevzuata uygunluğu değerlendirir.	Ekipmanın çalışmasını ve performansını korur.
Yetkili kontrol personeli tarafından gerçekleştirilir.	Teknik servis veya bakım personeli tarafından yapılabilir.
Sonunda resmi rapor düzenlenir.	Bakım kayıtları oluşturulur.
Arızaları tespit eder ancak onarım yapmaz.	Arızaları giderir ve ekipmanı çalışır hale getirir.
Belirli yasal sürelerde zorunludur.	İhtiyaca veya bakım planına göre uygulanır.

Bu nedenle düzenli bakım yapılmış bir ekipmanın periyodik kontrol yaptırmasına yine de ihtiyaç vardır.

Bakım Yapılması Periyodik Kontrol Yerine Geçer mi?

Hayır.

İşletmelerde en sık karşılaşılan yanlış inanışlardan biri, düzenli bakım yapılan ekipmanların periyodik kontrole gerek duymadığı düşüncesidir.

Bakım işlemleri ekipmanın çalışmasını sürdürmesini sağlarken, periyodik kontrol ekipmanın güvenli kullanım açısından uygun olup olmadığını bağımsız olarak değerlendirir.

Dolayısıyla bakım yapılmış olsa bile, yönetmelikte belirtilen sürelerde periyodik kontrol yaptırılması zorunludur.

Hangi Ekipmanlarda Periyodik Kontrol Zorunludur?

Yönetmelik kapsamında birçok iş ekipmanı düzenli olarak kontrol edilmelidir. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Basınçlı kaplar
• Kaldırma ve iletme ekipmanları
• Asansörler
• Vinçler
• Forkliftler
• Kompresörler
• Yangın tesisatları
• Topraklama tesisatları
• Elektrik tesisatları

Kontrol periyotları ekipmanın türüne ve ilgili standartlara göre değişiklik gösterebilir.

Periyodik Kontrol Neden Önemlidir?

Periyodik kontroller yalnızca yasal bir zorunluluk değil, aynı zamanda çalışan güvenliğinin temel unsurlarından biridir.

Düzenli kontroller sayesinde;

• Olası iş kazalarının önüne geçilebilir.
• Ekipman kaynaklı riskler erken tespit edilir.
• Beklenmeyen arızalar azaltılır.
• Üretim sürekliliği desteklenir.
• İşletme mevzuata uygun hareket etmiş olur.
• Denetim süreçlerinde gerekli belgeler hazır bulunur.

Özellikle yüksek risk taşıyan iş ekipmanlarında düzenli kontrol yapılması, hem çalışanların hem de işletmenin güvenliği açısından büyük önem taşır.

Periyodik kontrol ile bakım arasındaki fark, uygulamanın amacı ve kapsamından kaynaklanmaktadır. Bakım, ekipmanın verimli ve sorunsuz çalışmasını sağlarken; periyodik kontrol, ekipmanın güvenli ve mevzuata uygun şekilde kullanılabildiğini doğrular.

İşletmelerin hem bakım faaliyetlerini düzenli olarak yürütmesi hem de yönetmelikte belirtilen sürelerde periyodik kontrollerini yaptırması, güvenli çalışma ortamının oluşturulması ve yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi açısından büyük önem taşımaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Periyodik kontrol ile bakım aynı işlem midir?

Hayır. Bakım ekipmanın çalışmasını sürdürmeye yönelik teknik işlemleri kapsarken, periyodik kontrol ekipmanın güvenli kullanım açısından uygunluğunu değerlendiren resmi bir denetimdir.

Düzenli bakım yaptırmak periyodik kontrol yerine geçer mi?

Hayır. Düzenli bakım yapılmış olsa bile ilgili yönetmelik kapsamında periyodik kontrol yaptırılması zorunludur.

Periyodik kontrol raporu neden önemlidir?

Periyodik kontrol raporu, ekipmanın güvenli kullanım durumunu belgeleyen resmi bir dokümandır. İşletmeler için denetimlerde ve yasal süreçlerde önemli bir kanıt niteliği taşır.

Hangi ekipmanlar periyodik kontrole tabidir?

Basınçlı kaplar, kaldırma ve iletme ekipmanları, vinçler, forkliftler, kompresörler, elektrik tesisatları, topraklama tesisatları ve yangın tesisatları başta olmak üzere yönetmelikte belirtilen birçok iş ekipmanı periyodik kontrole tabidir.

Muğla’da periyodik kontrol alanında TÜRKAK akreditasyonuna sahip tek A Tipi Muayene Kuruluşu olarak PROSAFETY, işletmelerin ekipmanlarını tarafsız, güvenilir ve ilgili mevzuata uygun şekilde kontrol ederek güvenli çalışma ortamlarının oluşturulmasına katkı sağlamaktadır.