Endüstriyel Rafların Periyodik Kontrolü Nedir?

Depo ve üretim alanlarında kullanılan endüstriyel raf sistemleri, yalnızca depolama kapasitesi açısından değil, taşıdıkları yükün güvenli şekilde muhafaza edilmesi açısından da değerlendirilmelidir. Forklift hareketleri, yükleme ve boşaltma işlemleri, darbe, bağlantı elemanlarındaki sorunlar veya raf bileşenlerinde oluşan deformasyonlar zaman içinde sistemin güvenli kullanımını etkileyebilir.

Endüstriyel rafların periyodik kontrolü, raf sisteminin mevcut durumunun ilgili teknik kriterler doğrultusunda incelenmesini ve güvenli kullanım açısından değerlendirilmesini amaçlayan teknik bir muayenedir.

Türkiye’de endüstriyel raflar, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği’nin EK-III kapsamında periyodik kontrole tabi iş ekipmanları arasında yer almaktadır. Güncel düzenlemede endüstriyel rafların kontrol kriteri TS EN 15635 standardı olarak belirtilmiştir.

Endüstriyel rafların periyodik kontrolü neden yapılır?

Bir raf sisteminin yalnızca ayakta duruyor olması, güvenli kullanım koşullarının sağlandığı anlamına gelmez. Özellikle forklift kullanılan depolarda raf ayakları, traversler ve bağlantı noktaları operasyon sırasında darbelere maruz kalabilir.

TS EN 15635, çelik statik depolama sistemlerinin kullanımı, bakımı ve güvenliğinin değerlendirilmesine yönelik kriterler içerir. Standardın yaklaşımında raf sisteminin yapısal durumu, hasarlar, yükleme koşulları ve güvenli kullanım için gerekli unsurlar birlikte değerlendirilir.

Periyodik kontrolün temel amacı, örneğin şu durumların tespit edilmesine yardımcı olmaktır:

• Raf dikmelerinde eğilme, bükülme veya darbe kaynaklı hasarlar
• Traverslerde deformasyon veya bağlantı problemleri
• Ankraj ve taban plakalarının durumu
• Çapraz bağlantıların ve diğer taşıyıcı elemanların bütünlüğü
• Raf sisteminin düşeyliğinde meydana gelen sapmalar
• Yük kapasitesi bilgilerinin mevcut ve okunabilir olması
• Raf üzerindeki yüklerin sistemin kullanım koşullarına uygun yerleştirilmesi
• Aşırı yükleme veya uygunsuz yükleme düzenleri
• Korozyon, çatlak veya mekanik hasar belirtileri

Bu nedenle kontrol, yalnızca rafın fiziksel olarak sağlam görünüp görünmediğine bakılan basit bir görsel inceleme olarak değerlendirilmemelidir.

Endüstriyel raflar için hangi mevzuat ve standart uygulanır?

Endüstriyel rafların periyodik kontrolü açısından temel mevzuat, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliğidir.

23 Aralık 2025 tarihli değişiklikle Yönetmeliğin EK-III kapsamındaki düzenlemeler güncellenmiş ve yalnızca EK-III tablolarında yer alan ekipman veya ekipman gruplarının periyodik kontrole tabi olduğu açık şekilde belirtilmiştir. Aynı düzenlemede endüstriyel raf ve kapılar için yetkili meslek grupları da ayrıca tanımlanmıştır.

Endüstriyel raflar için EK-III Tablo-5’te kontrol kriteri TS EN 15635 olarak belirtilmektedir. İlgili standartta farklı bir süre belirtilmemişse periyodik kontrol dönemi azami 1 yıl olarak düzenlenmiştir. Buradaki “azami” ifadesi önemlidir; ekipmanın kullanım koşulları, üretici bilgileri veya özel teknik durumlar ayrıca değerlendirilmelidir.

Dolayısıyla bütün raf sistemleri için yalnızca takvimde “yılda bir kontrol” notu oluşturmak yerine, ekipmanın teknik özellikleri ve kullanım koşulları üzerinden kontrol planı oluşturulmalıdır.

Raf sistemlerinin periyodik kontrolünde nelere bakılır?

Kontrolün kapsamı rafın tipine, yapısına ve kullanım koşullarına göre değişebilir. Bununla birlikte TS EN 15635 kapsamında raf sistemlerinin güvenli kullanımını etkileyebilecek yapısal ve operasyonel unsurlar değerlendirilir.

1. Dikmeler ve taşıyıcı elemanlar

Raf dikmeleri, sistemin ana taşıyıcı elemanları arasında yer alır. Forklift çarpması gibi darbeler sonucunda oluşan eğilme, ezilme veya diğer deformasyonlar kontrol sırasında dikkate alınır.

Traversler, bağlantılar ve diğer taşıyıcı elemanlarda da hasar veya bağlantı problemi olup olmadığı incelenir.

2. Bağlantılar ve ankrajlar

Raf sisteminin zemine ve kendi bileşenlerine güvenli şekilde bağlanması, yapısal bütünlük açısından önemlidir.

Bu nedenle taban plakaları, ankrajlar, bağlantı elemanları ve stabiliteyi sağlayan bileşenler kontrol edilir.

3. Yükleme düzeni ve kapasite bilgileri

Rafların tasarlandığı yükleme koşullarının dışında kullanılması, sistem üzerindeki yük dağılımını değiştirebilir.

Kontrol sırasında yük kapasitesi bilgilerinin mevcutluğu ve okunabilirliği, yüklerin raf üzerinde uygun şekilde konumlandırılması ve depolama düzeninin güvenli kullanım koşullarıyla uyumu değerlendirilir. TS EN 15635, yüklerin konumu ve raf üzerindeki depolama koşullarının da güvenlik değerlendirmesine dahil edilmesini öngörür.

4. Zemin ve rafın düşeyliği

Raf sisteminin kurulduğu zeminin durumu ve dikmelerin düşeyliği de kontrolün parçalarıdır.

Zemindeki değişiklikler veya raf sistemindeki düşeylik kayıpları, sistemin yük taşıma davranışını etkileyebileceğinden teknik değerlendirme kapsamında ele alınabilir.

Forklift rafa çarptığında yıllık kontrolü beklemek gerekir mi?

Hayır. Yıllık periyodik kontrol tarihi gelmemiş olsa bile raf sisteminin güvenli kullanımını etkileyebilecek bir olay meydana geldiğinde teknik değerlendirme ihtiyacı ayrıca ele alınmalıdır.

Örneğin forklift çarpması sonucunda raf dikmesinde belirgin bir deformasyon oluştuysa, “bir sonraki periyodik kontrol tarihi henüz gelmedi” gerekçesiyle ekipmanın normal şekilde kullanılmaya devam edilmesi doğru bir yaklaşım değildir.

Öncelikle oluşan hasarın niteliği ve sistem üzerindeki etkisi değerlendirilmelidir. Gerekli görüldüğünde hasarlı bölümün yükü boşaltılmalı, onarım veya değişim süreci yürütülmeli ve teknik değerlendirme tamamlanmalıdır.

TS EN 15635, raf sistemlerinin düzenli olarak güvenlik açısından kontrol edilmesini ve tespit edilen hasarların uygun şekilde ele alınmasını öngören bir yaklaşım benimser.

Bu nedenle raf kontrolünü yalnızca takvimdeki yıllık tarih üzerinden yönetmek yerine, hasar, yer değişikliği, önemli müdahale ve kullanım koşullarındaki değişiklikleri de takip etmek daha sağlıklı bir uygulamadır.

Periyodik kontrol raporunda hangi bilgiler bulunur?

Periyodik kontrol raporu, saha incelemesinin teknik çıktısını oluşturur. Güncel Yönetmelikte periyodik kontrol raporlarında işyerine, ekipmana, kontrol yöntemine, gerçekleştirilen muayene ve testlere ve yetkili kişiye ilişkin çeşitli bilgilerin yer alması öngörülmektedir.

Raf sistemine ilişkin bir raporda ekipman kimliğinin izlenebilir olması özellikle önemlidir. İşletmenin hangi rafın, hangi tarihte ve hangi sonuçla kontrol edildiğini ayırt edebilmesi gerekir.

Pratik açıdan rapor yönetiminde şu bilgiler takip edilebilir:

Takip bilgisi	Neden önemli?
Raf sistemi / ekipman tanımı	Hangi sistemin kontrol edildiğini belirlemek
Lokasyon	Depo veya bölüm bazında izlenebilirlik sağlamak
Kontrol tarihi	Son muayeneyi takip etmek
Bir sonraki kontrol tarihi	Kontrol planlamasını yapmak
Kontrol kriteri	Muayenenin hangi teknik dayanakla yapıldığını görmek
Bulgular	Tespit edilen durumları kayıt altına almak
Uygunsuzluklar	Düzeltici faaliyetleri belirlemek
Fotoğraf ekleri	Saha bulgularının izlenebilirliğini desteklemek
Rapor numarası	Teknik kayda erişimi kolaylaştırmak

İşletmelerde çok sayıda ekipman bulunuyorsa, raporların yalnızca klasörlerde saklanması yerine ekipman envanteriyle ilişkilendirilmesi daha işlevsel bir takip sağlar. PROSAFETY’nin işletmelerde periyodik kontrol takip sistemi üzerine hazırladığı içerikte de ekipman, kontrol tarihi, rapor ve uygunsuzlukların birlikte takip edilmesine yönelik yaklaşım ele alınmaktadır.

Endüstriyel rafların periyodik kontrolünde uygunsuzluk tespit edilirse ne yapılmalı?

Kontrol sırasında bir uygunsuzluk tespit edilmesi, raporun arşivlenmesiyle sürecin tamamlandığı anlamına gelmez.

Öncelikle uygunsuzluğun hangi ekipmanı veya bileşeni ilgilendirdiği belirlenmeli ve teknik değerlendirmeye göre gerekli düzeltici faaliyet planlanmalıdır.

Örneğin:

Hasar tespiti → teknik değerlendirme → gerekli onarım/değişim → gerekiyorsa yeniden kontrol → kayıtların güncellenmesi

şeklinde izlenebilir bir süreç oluşturulabilir.

PROSAFETY’nin periyodik kontrol raporunda uygunsuzlukların değerlendirilmesi üzerine hazırladığı içerikte de raporda tespit edilen eksikliklerin yalnızca kayıt altına alınması değil, giderilme durumunun takip edilmesi gerektiği açıklanmaktadır.

Özellikle güvenli kullanımı etkileyen bir durum söz konusuysa ekipmanın kullanımına ilişkin karar, tespit edilen kusurun niteliği ve ilgili teknik kriterler dikkate alınarak verilmelidir.

İşveren raf kontrolü öncesinde nelere dikkat etmeli?

Saha muayenesinden önce işletmenin raf sistemleriyle ilgili temel bilgileri hazırlaması, kontrol sürecinin daha düzenli ilerlemesine yardımcı olabilir.

Kontrol öncesi kısa liste

• Raf sistemlerinin envanteri çıkarılmış mı?
• Rafların bulunduğu alanlar belirlenmiş mi?
• Önceki periyodik kontrol raporları mevcut mu?
• Daha önce tespit edilmiş ve açık kalan uygunsuzluklar var mı?
• Raflarda son kontrolden sonra değişiklik yapıldı mı?
• Rafların yeri değiştirildi mi?
• Forklift veya başka bir ekipman nedeniyle darbe meydana geldi mi?
• Taşınan yüklerin niteliği veya yükleme düzeni değişti mi?
• Mevcut yük kapasitesi bilgileri görülebiliyor mu?
• Hasarlı olduğu bilinen raf bölümleri kayıt altına alındı mı?

Özellikle depo operasyonunun yoğun olduğu işletmelerde bu bilgiler, saha kontrolünün kapsamının daha doğru belirlenmesine yardımcı olur.

Endüstriyel rafların periyodik kontrolü ile bakım aynı şey değildir

Periyodik kontrol ile bakım birbirinin yerine geçmez.

Periyodik kontrol, ekipmanın belirlenen teknik kriterler doğrultusunda muayene edilerek güvenli kullanım durumunun değerlendirilmesine yöneliktir. Bakım ise ekipmanın çalışır durumda tutulması, ayarlanması, onarılması veya gerekli parçalarının değiştirilmesi gibi faaliyetleri kapsar.

Bu ayrım önemlidir. Bir raf sistemindeki hasarlı parçanın değiştirilmiş olması, tek başına periyodik kontrolün yerine geçmez.

Konuya ilişkin ayrıntılı açıklama için periyodik kontrol ile bakım arasındaki fark incelenebilir.

Endüstriyel rafların periyodik kontrolü kim tarafından yapılır?

Güncel İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III, endüstriyel raf ve kapıların periyodik kontrollerini yapabilecek yetkili meslek gruplarını ayrıca tanımlar.

Bakanlığın 23 Aralık 2025 tarihli değişiklik duyurusuna göre ekipman muayene kuruluşları açısından güncel mevzuat ve akreditasyon koşullarının birlikte değerlendirilmesi gerekir. Bakanlık, yeni düzenleme yapılıncaya kadar ilgili kapsamlarda TS EN ISO/IEC 17020 kapsamında akredite muayene kuruluşlarının ekipman muayene kuruluşu olarak kabul edileceğini belirtmektedir.

PROSAFETY’nin mevcut endüstriyel raf ve kapılar periyodik kontrolü hizmet kapsamı; depo raf sistemleri, endüstriyel kapılar ve otomatik kepenkleri içerir. Raf sistemleri için TS EN 15635 referansı kullanılmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Endüstriyel rafların periyodik kontrolü zorunlu mudur?

Evet. Endüstriyel raflar, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği EK-III kapsamında periyodik kontrole tabi ekipmanlar arasında yer almaktadır.

Endüstriyel raflar yılda kaç kez kontrol edilir?

EK-III Tablo-5’e göre, ilgili standartta farklı bir süre belirtilmemişse endüstriyel raflar için azami periyodik kontrol dönemi 1 yıldır. Üretici bilgileri ve ekipmanın özel kullanım koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.

Endüstriyel rafların periyodik kontrolünde hangi standart kullanılır?

Endüstriyel rafların periyodik kontrol kriteri olarak TS EN 15635 standardı belirtilmektedir. Standart, çelik statik depolama sistemlerinin kullanımı, bakımı ve güvenliğinin değerlendirilmesine ilişkin kriterler içerir.

Forklift rafa çarparsa ne yapılmalıdır?

Raf sisteminin güvenli kullanımını etkileyebilecek bir hasar oluşmuşsa yıllık kontrol tarihi beklenmeden teknik değerlendirme yapılmalıdır. Hasarın niteliğine göre ilgili bölümün kullanımı sınırlandırılabilir ve gerekli onarım veya yeniden değerlendirme süreci başlatılabilir.

Endüstriyel rafların periyodik kontrol raporu neden önemlidir?

Rapor, yapılan muayenenin teknik kaydını oluşturur. Hangi ekipmanın ne zaman, hangi kriterlerle ve hangi sonuçla değerlendirildiğinin izlenebilmesini sağlar. Uygunsuzlukların ve düzeltici faaliyetlerin takip edilmesi açısından da önemlidir.