Otellerde Elektrik Tesisatı Periyodik Kontrolü Neden Önemlidir?

Bir otelde elektrik tesisatı yalnızca odaların ve ortak alanların aydınlatılmasını sağlayan bir sistem değildir. Mutfaklar, çamaşırhaneler, teknik hacimler, pompalar, iklimlendirme sistemleri, asansörler, yangın sistemleri ve diğer elektrikli ekipmanlar aynı tesisin elektrik altyapısıyla birlikte çalışır.

Bu nedenle elektrik tesisatındaki bir uygunsuzluk yalnızca tek bir cihazı etkilemeyebilir. Elektrik panoları, koruma sistemleri, topraklama, yıldırımdan korunma tesisatı ve diğer elektriksel unsurların teknik kriterlere uygunluğunun düzenli olarak değerlendirilmesi, otelin güvenli işletilmesi açısından önem taşır.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolü, işyerindeki elektrik tesisatının ilgili mevzuat, standartlar ve teknik kriterler doğrultusunda muayene ve gerekli ölçümlerle değerlendirilmesini kapsar.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolü neden gereklidir?

Oteller, farklı kullanım alanlarının aynı yapı içerisinde bulunduğu işletmelerdir. Konaklama odalarının yanı sıra mutfak, restoran, havuz, spa, teknik odalar, çamaşırhane, otopark ve ortak alanlar farklı elektriksel yükler oluşturabilir.

Elektrik tesisatında zaman içerisinde;

• bağlantıların gevşemesi,
• elektrik panolarında aşırı ısınma,
• koruma sistemlerinde uygunsuzluk,
• topraklama sisteminde sorun,
• kaçak akım koruma düzeneklerinin işlevini gerektiği gibi yerine getirmemesi,
• kablo ve bağlantı noktalarında hasar,
• yıldırımdan korunma sisteminde eksiklik

gibi durumlar ortaya çıkabilir.

Periyodik kontrolün amacı, tesisatta bulunan her sorunun önceden meydana gelmesini garanti etmek değil; mevcut teknik durumun belirlenen kriterlere göre değerlendirilmesini ve tespit edilen uygunsuzlukların kayıt altına alınmasını sağlamaktır.

PROSAFETY’nin elektrik tesisatı periyodik kontrolü hizmet kapsamı da topraklama, yıldırımdan korunma, kaçak akım, elektrik panosu kontrolleri ve termografik muayene gibi farklı değerlendirme başlıklarını bulabilirsiniz.

Elektrik tesisatı kontrolünün yasal dayanağı nedir?

Elektrik tesisatı, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında periyodik kontrole tabi tesisatlar arasında yer alır.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın güncel açıklamasında elektrik tesisatı, topraklama tesisatı, yıldırımdan korunma tesisatı, akümülatör, transformatör, jeneratör ve benzeri elektrikle ilgili tesisatların periyodik kontrollerine ilişkin yetkili meslek grupları belirtilmektedir. Bakanlık ayrıca ilgili standartlarda farklı bir süre öngörülmediği durumlarda tesisatların periyodik kontrolünün yılda bir kez yapılması gerektiğini belirtmektedir.

Burada önemli olan nokta, otel için tek bir kontrol listesi veya bütün tesisatlar için değişmez bir uygulama olduğunu varsaymamaktır. Kontrolün kapsamı; tesisatın yapısı, kullanılan sistemler, ilgili standartlar ve mevzuatta uygulanabilir kriterler dikkate alınarak belirlenmelidir.

Elektrik tesisatına ilişkin değerlendirmelerde ayrıca ilgili elektrik mevzuatı ve uygulanabilir teknik standartlar dikkate alınır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın İSG rehberinde elektrik tesisatlarının; Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve ilgili standartlarda belirtilen hususlar çerçevesinde değerlendirilmesine yer verilmektedir.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolünde hangi sistemler incelenebilir?

Kontrol kapsamı tesisin elektrik altyapısına göre belirlenir. Bu nedenle her otelde aynı sayıda ve aynı özellikte sistemin bulunması beklenmez.

Otelin elektrik tesisatı periyodik kontrolü kapsamında, uygulanabilir teknik kriterlere göre aşağıdaki başlıklar değerlendirilebilir:

Bu başlıkların tamamının her tesiste aynı şekilde uygulanacağı düşünülmemelidir. Örneğin jeneratör, yıldırımdan korunma sistemi veya farklı elektrik dağıtım yapıları bulunan bir otelin kontrol kapsamı, tesisin gerçek ekipman envanterine göre oluşturulmalıdır.

Otellerde elektrik panoları neden ayrıca önemlidir?

Elektrik panoları, otelin farklı bölümlerine enerjinin dağıtıldığı temel noktalardan biridir. Ana dağıtım panoları ve tali panoların teknik durumu, tesisin elektrik güvenliği açısından doğrudan önem taşır.

Kontrol sırasında uygulanabilir kriterlere göre pano içerisindeki bağlantılar, koruma elemanları, fiziksel durum ve fonksiyonlar değerlendirilir. Termografik muayene uygulanması halinde ise elektriksel bağlantı noktalarında normal çalışma koşullarından farklı sıcaklık davranışları araştırılabilir.

Termografi tek başına bütün elektriksel uygunsuzlukları tespit eden bir yöntem değildir. Ölçüm sonuçlarının sistemin çalışma koşulları ve diğer kontrol bulguları ile birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Topraklama ve yıldırımdan korunma neden kontrol edilmelidir?

Topraklama tesisatı, elektriksel koruma sisteminin önemli parçalarından biridir. Bu nedenle yalnızca tesisatın fiziksel olarak mevcut olması yeterli değildir. Sistemin ilgili teknik kriterlere göre değerlendirilmesi gerekir.

Oteller açısından konu daha da geniş bir sistem içinde düşünülmelidir. Bina yapısı, elektrik dağıtımı, yıldırımdan korunma sistemi ve diğer koruyucu düzenekler birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle yüksek kapasiteli veya geniş alana yayılan tesislerde elektrik sisteminin farklı bölümlerinin envanterinin güncel tutulması, kontrol sonuçlarının ekipman bazında takip edilmesini kolaylaştırır.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolü nasıl yapılır?

Kontrol süreci, yalnızca sahaya gidip birkaç ölçüm gerçekleştirmekten ibaret değildir. Öncelikle kontrol kapsamının doğru belirlenmesi gerekir.

Genel olarak süreç şu şekilde ilerler:

1. Tesis ve ekipman kapsamı belirlenir

Otelin elektrik altyapısı, ana ve tali panoları, topraklama sistemi, yıldırımdan korunma sistemi, jeneratörleri ve kontrol kapsamına girebilecek diğer elektrik tesisatları değerlendirilir.

2. Saha kontrolü planlanır

Kontrol sırasında erişilmesi gereken teknik hacimler, elektrik odaları, panolar ve diğer sistemler belirlenir. Büyük tesislerde bu aşama özellikle önemlidir.

3. Muayene ve ölçümler gerçekleştirilir

İlgili mevzuat, standartlar, tesisin teknik özellikleri ve uygulanabilir kontrol kriterleri doğrultusunda görsel kontroller, fonksiyon kontrolleri ve gerekli ölçüm veya testler gerçekleştirilir.

Elektrik tesisatı periyodik kontrolü, yalnızca tek bir ölçüm değerinin alınması olarak değerlendirilmemelidir. PROSAFETY’nin TS EN ISO/IEC 17020 ve 17025 arasındaki farkı açıklayan yazısında, periyodik kontrolün görsel muayene, fonksiyon kontrolü, ölçüm, test ve teknik değerlendirmeyi birlikte içerebilen bir muayene faaliyeti olduğu açıklanmaktadır.

4. Bulgular raporlanır

Kontrol sonucunda tesisatın uygunluk durumu ve varsa tespit edilen uygunsuzluklar raporlanır. Kullanılan yöntemler, teknik değerlendirmeler ve gerekli diğer bilgiler rapor kapsamına göre kayıt altına alınır.

5. Uygunsuzluklar takip edilir

Kontrol raporunda bir uygunsuzluk tespit edilmesi, sürecin rapor teslimiyle sona erdiği anlamına gelmez. Uygunsuzluğun niteliğine göre bakım, onarım, parça değişimi veya başka bir düzeltici faaliyet gerekebilir.

Bu nedenle otellerin yalnızca kontrol tarihini takip etmesi yerine, kontrol raporu + uygunsuzluk + yapılan düzeltici faaliyet + gerekiyorsa yeniden kontrol şeklinde bir takip sistemi oluşturması daha sağlıklı bir yaklaşımdır.

PROSAFETY’nin periyodik kontrol raporunda “uygun değil” sonucunun ne anlama geldiğini açıklayan içeriği bu sürecin nasıl ele alınabileceğini ayrıca açıklamaktadır.

Elektrik tesisatı periyodik kontrolünü kim yapabilir?

Elektrik tesisatı periyodik kontrollerinin, mevzuatta belirtilen şartları sağlayan ve ilgili tesisat grubunda kontrol yapmaya yetkili kişiler tarafından gerçekleştirilmesi gerekir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın açıklamasına göre elektrik tesisatı, topraklama tesisatı, yıldırımdan korunma tesisatı ve benzeri elektrikle ilgili tesisatların kontrollerinde yetkili meslek grupları mevzuatta tanımlanmıştır. Ayrıca yetkili kişilerin EKİPNET kayıtlarına ilişkin yükümlülükleri bulunmaktadır.

Periyodik kontrol hizmetinin yalnızca kontrolü yapacak kişinin teknik unvanına bakılarak değerlendirilmesi de yeterli değildir. Güncel mevzuatta İSG-KATİP üzerinden sözleşme sürecine ilişkin hükümler de bulunmaktadır. Bakanlığın güncel SSS sayfasında, İSG-KATİP üzerinden sözleşme olmadan periyodik kontrol raporu düzenlenemeyeceği belirtilmektedir.

Bu nedenle otel işletmelerinin hizmet alırken yetki, kapsam, sözleşme süreci ve raporlama şartlarını birlikte değerlendirmesi gerekir.

Otel işletmeleri kontrol öncesinde nelere dikkat etmeli?

Kontrol günü geldiğinde eksik bilgi veya erişim problemi yaşanmaması için teknik hazırlığın önceden yapılması süreci kolaylaştırır.

Kontrol öncesi kısa kontrol listesi

• Elektrik tesisatının güncel ekipman ve pano envanteri hazır mı?
• Ana ve tali panoların yerleri belli mi?
• Teknik odalara erişim sağlanabiliyor mu?
• Önceki periyodik kontrol raporu mevcut mu?
• Önceki raporda tespit edilen uygunsuzluklar giderildi mi?
• Topraklama ve yıldırımdan korunma sistemlerine ilişkin mevcut kayıtlar bulunuyor mu?
• Jeneratör gibi ilgili elektrik ekipmanlarının bilgileri güncel mi?
• Kontrol sırasında teknik alanlara erişim için yetkili personel hazır mı?
• İSG-KATİP sözleşme süreci tamamlandı mı?

Özellikle sezonluk çalışan otellerde bu hazırlığın sezon açılışına bırakılmaması, tespit edilen uygunsuzlukların giderilmesi için işletmeye zaman kazandırabilir.

Elektrik tesisatı kontrolü ile bakım aynı şey midir?

Hayır.

Bakım, ekipmanın veya tesisatın çalışır durumda tutulması amacıyla yapılan bakım, onarım, ayar ve parça değişimi gibi faaliyetleri kapsayabilir.

Periyodik kontrol ise tesisatın belirlenen mevzuat, standart ve teknik kriterler doğrultusunda muayene edilmesi ve uygunluk durumunun değerlendirilmesidir.

Bu iki işlemin birbirinin yerine kullanılması doğru değildir. Örneğin bir elektrik panosunda bakım yapılmış olması, periyodik kontrolün otomatik olarak tamamlandığı anlamına gelmez.

Konuya ilişkin ayrıntılı açıklama için Periyodik Kontrol ile Bakım Arasındaki Fark Nedir? başlıklı PROSAFETY içeriğine bakabilirsiniz.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrol raporunda nelere bakılmalı?

Otel yönetiminin raporu yalnızca “uygun” veya “uygun değil” şeklinde okumaması gerekir.

Raporda özellikle şu bilgilerin takip edilmesi yararlı olur:

1. Kontrol edilen tesisat ve ekipmanların kapsamı
2. Kontrol tarihi
3. Uygulanan kontrol ve ölçüm yöntemleri
4. Tespit edilen bulgular
5. Uygunsuzluklar
6. Uygunsuzlukların hangi ekipman veya bölüme ait olduğu
7. Sonraki kontrol tarihi veya uygulanabilir kontrol periyodu
8. Varsa fotoğraf ve teknik ekler

Raporda uygunsuzluk bulunması halinde, yalnızca eksikliğin giderilmesi değil, yapılan düzeltici faaliyetin kayıt altına alınması da işletmenin takip sistemi açısından önemlidir.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?

Elektrik tesisatı için ilgili standartlarda farklı bir süre belirtilmediği durumlarda yılda bir kez kontrol esası uygulanmaktadır. Ancak tesisatın türü, uygulanabilir standartlar ve mevzuattaki özel hükümler dikkate alınmalıdır. Bu nedenle bütün elektrik sistemleri için koşulsuz tek bir periyot varmış gibi değerlendirme yapılmamalıdır.

Kontrol planı hazırlanırken bir önceki rapordaki kontrol tarihi ve sonraki kontrol tarihi de dikkate alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolü zorunlu mudur?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında elektrik tesisatları periyodik kontrole tabi tesisatlar arasında yer almaktadır. Kontrol aralığı, ilgili mevzuat ve standartlar dikkate alınarak belirlenir.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolü yılda bir mi yapılır?

İlgili standartlarda farklı bir süre belirtilmediği durumlarda elektrik tesisatı için yılda bir kez kontrol esası uygulanır. Tesisatın özelliklerine ve uygulanabilir teknik kriterlere göre değerlendirme yapılmalıdır.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolünde topraklama ölçümü yapılır mı?

Topraklama tesisatı, elektrik tesisatı kontrolünün önemli bileşenlerinden biridir. Uygulanacak ölçüm ve değerlendirmeler tesisatın özellikleri ve ilgili teknik kriterlere göre belirlenir.

Elektrik panosu termal kamera ile kontrol edilir mi?

Uygun kapsam ve çalışma koşullarında termografik muayene uygulanabilir. Termografik bulguların diğer teknik kontroller ve sistemin çalışma koşullarıyla birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Otellerde elektrik tesisatı periyodik kontrolünü kim yapabilir?

Kontrol, mevzuatta ilgili elektrik tesisatı grubu için belirtilen şartları sağlayan yetkili kişiler tarafından yapılmalıdır. Bakanlık, elektrik tesisatı ve benzeri elektrikle ilgili tesisatların kontrolünde yetkili meslek gruplarını ayrıca tanımlamaktadır.

Otel işletmelerinde elektrik tesisatı kontrollerinin kapsamı, tesisin gerçek elektrik altyapısı ve ilgili teknik kriterler üzerinden belirlenmelidir. PROSAFETY, elektrik tesisatı periyodik kontrolü ve muayenesi kapsamında topraklama, yıldırımdan korunma, kaçak akım, elektrik panoları, termografik muayene ve ilgili elektrik tesisatlarının kontrolünü yürütmektedir.